كار پرداختند .
[ ابوالحسن بن بشر ] آمدى در سوگ معمّرى « 1 » گفته است :
لقيتُ بالمعمرى يوم ثوى * اول رزء به آخر الادب
كان على اعجمىّ نسبته * فضيلة من فضائل العرب
« معمرى را روزى ديدم كه به خاك سپرده شد ؛ نخستين مصيبت براى اوج ادب . با ريشهاى كه در عجميت داشت ، فضيلتى از فضيلتهاى عرب بود » . « 2 »
همو : عمر بن ابىعمر قاضى اولين كسى است كه كتابى با عنوان « الفرَج بعد الشدة » فراهم آورده است . « 3 »
جوهرى : يعرب بن قحطان ، نياى همهى يمانىها اولين كسانى است كه به زبان عربى سخن گفت . « 4 »
مبرّد : نخستين كسى كه دستور زبان عربى را تدوين كرد و به نقطهگذارى نسخههاى قرآن پرداخت ، ابوالاسود دوئلى بود . آنگاه عنبسة بن معدان مهرى معروف به عنبسة الفيل ، دانش نحو را از او آموخت ، ميمون اقرن به شاگردى او پرداخت ، ابن ابىاسحاق حضرمى آن را از او فرا گرفت ، و عيسى بن عمر نزد وى درس خواند ، و در پى آنان ، خليل ، سيبويه و اخفش كه نامش سعيد بن مسعده بود ، بهترتيب استاد و شاگرد
هامش
( 1 ) . ابوالعباس محمد بن احمد معمرى به گفتهى ياقوت در معجم الادباء يكى از اساتيد و ناموران حوزهى علم نحو و معاصر و دانشآموختهى مكتب زجّاج بود . شعرى متوسط داشت و بيشتر عمرش را در بصره زيست و بين سالهاى 300 تا 350 در همان شهر درگذشت .
( 2 ) . معجم الادباء 5 / 2328
( 3 ) . همان 2097 ؛ دكتر احسان عباس ، مصحح كتاب در همين جا يادآورى كرده است كه البته در اين زمينه ، مدائنى و ابن ابىالدنيا پيشگام هستند .
( 4 ) . صحاح اللغة ( عرب ) 1 / 179 .