شرقى بن قطاما گويد : اولين كسانى كه اين خط نگارشى ما را وضع كردند ، مردانى از قبيلهى طىّ بودند كه يكى از آنها مرامر بن مرّه نام داشت . شاعر گفته است :
تعلّمت ابجاد آل مرامر * و سوّدت اثوابى و لست بكاتب
« حروف ابجد آلمرامر را فرا گرفتم ، اما چون نويسنده نبودم ، تنها جامههايم را سياه كردم » .
شاعر از اين رو ، حروف را آلمرامر خوانده است كه وى يعنى مرامر ، هر يك از فرزندان هشتگانهاش را به نام يكى از كلمات هشتگانهى ابوجاد يعنى ابجد و هوز و . . . ناميده است . « 1 »
نخستين كسى كه پيرامون نيكىهاى مردمان دوران خويش و سرايندگان عصر خود نگاشتهاى گرد آورد ، على بن حسن باخرزى بود كه كتابش را « دمية القصر » « 2 » ناميد . پس از وى ، عمادالكتّاب بود كه كتابش را « خريدة القصر » « 3 » نام داد . در پى اين دو ، ثعالبى « يتيمة الدهر » « 4 » را نوشت و آنگاه « سلافة العصر » « 5 » نوشته شد و به دنبال آن ، ديگران بدين
هامش
( 1 ) . صحاح اللغة 2 / 815
( 2 ) . مقصود كتاب دمية القصر و عصرة اهل العصر ابوالحسن على بن الحسن بن على بن ابىالطيب الباخرزى ( متوفاى 467 ق . ) است . اين كتاب به سال 1414 ق . به كوشش دارالجيل بيروت در سه جلد چاپ شده است .
( 3 ) . كتاب خريدة القصر و جريدة العصر عمادالدين ابوعبدالله محمد بن محمد صفى الدين بن نفيس الدين كاتب اصفهانى ( متوفاى 597 ق . ) كه با تحقيق و شرح محمد بهجة الاثرى و كمك دكتر جميل سعيد به سال 1375 ه - / 1955 م . در شمار انتشارات مجمع علمى عراقى به چاپ رسيده است .
( 4 ) . منظور نويسندهى محترم ، كتاب يتيمة الدهر فى محاسن اهل العصر نوشتهى ابومنصور عبدالملك بن محمد بن اسماعيل ثعالبى ( متوفاى 429 ق . ) است كه چاپ منقَّح آن به تحقيق دكتر مفيد محمد قمحية به سال 1403 ه - / 1983 م . در چهار جلد از سوى دارالكتب العلمية بيروت انتشار يافته است .
( 5 ) . سلافة العصر فى محاسن الشعر بكل مصر از آثار صدرالدين على بن احمد بن محمد معصوم حسنى حسينى معروف به علىخان بن ميرزا احمد و نامور به ابنمعصوم است كه در سال 1119 ق . درگذشته است .
خوانندهى گرامى توجه دارد كه ترتيب زمانىِ درگذشت نويسندگان كتابهاى يادشده با چينش تاريخى كتابها سازگارى ندارد . .