سه مقالهء ديگر در سبب عارضهها .
10 - كتاب بزرگ در نبض « 1 »
( De Pulsibus )
، در چهارمقاله است أولى در اقسام نبض ، دومى در استدلال بر نبض ، سومى در سببهاى نبض ، چهارمى در اخطارهايى كه از نبض بدست مىآيد .
11 - كتاب مواضع دردناك « 2 »
( De Locis Affectis )
در شش مقاله .
12 - كتاب بحران « 3 »
( De Crisibus )
، در سه مقاله .
13 - كتاب روزهاى بحران « 4 »
( De Crisibus Decretoriis )
، در سه مقاله .
هامش
( 1 ) جالينوس گفته است كه ساليان دراز با حرص شديد واجتهاد عظيم تأمل در امر نبض مىكرده تا اينكه انقباض رگ را درك كرده كه توانسته به آن اعتماد كند وادراك انقباض رگ يكى از مبادى علم نبض است . وابن سينا گفته است كه نبض طبيعتي موسيقارى ( - موزيكال ) دارد زيرا نسبت ميان زمانهاى نبض در سرعت وپىدرپى بودن مانند نسبتي است كه ميان زمانهاى نقرات است . المقالة الصلاحية ص 32 . كتاب نبض جالينوس را حنين بن إسحاق براي يوحنا بن ماسويه ترجمه كرده است . رساله ص 13 ( بيست گفتار ص 378 ) .
( 2 ) - حنين كه اين كتاب را بنام « في تعرف علل الاعضا ، الباطنة » ناميده مىگويد كه غرض جالينوس در آن اينست كه نشانههائى را كه از آن پى بأحوال اعضاى باطنه برده مىشود - چه بيمارى در آن اعضا پيدا شده باشد ويا آنكه بعدا پيدا شود - توصيف كند . رساله ص 12 ( بيست گفتار ص 377 ) .
( 3 ) - غرض جالينوس در اين كتاب آنست كه بيان كند چه گونه انسان بدانجا مىرسد كه پيش پيش در مىيابد كه بحران وجود دارد يا نه ودرصورتىكه وجود دارد كي پيدا مىشود وبه چه چيز بازگشت مىكند . حنين اين كتاب را براي يوحنا بن ماسويه ترجمه كرده است . رساله ص 15 ( بيست گفتار ص 380 ) .
( 4 ) - حنين مىگويد كه اين كتاب در سه مقاله است در دو مقاله أول اختلاف حال روزهاى مختلف بحران توصيف مىگردد ودر مقاله سوم علل اينكه چنين اختلافى در قوت روزها وجود دارد بيان مىشود . أو اين كتاب را براي محمد بن موسى ترجمه كرده است . رساله ص 16 ( بيست گفتار ص 380 )