كون وفساد هستند از جمله بدن انسان از اسطقسهاى چهارگانه يعنى آتش وباد وآب وخاك تركيب شدهاند .
6 - كتاب مزاج « 1 »
( De Temperamentis )
، در سه مقاله .
7 - كتاب نيروهاى طبيعي « 2 »
( De Facultatibus Naturalibus )
، در سه مقاله .
8 - كتاب تشريح « 3 »
( De Anatomicis Ad ministrationibus )
كه مقالات پنجگانه آن بدين ترتيب است تشريح استخوانها ، تشريح عضله ، تشريح عصب ، تشريح عروق تشريح شريانها .
9 - كتاب بيماريها وعارضهها « 4 »
( De Causis et Symptomatibus )
، كه داراى شش مقاله است أولى در اقسام بيمارىها ، دومى در سبب بيمارىها ، سومى در اقسام عارضهها ،
و
هامش
( 1 ) - اين كتاب از جمله كتابهائى است كه خواندن آن پيش از كتاب حيلة البرء ( - چاره بهبود ) واجب وضروري بوده است . حنين آن را با كتاب الأركان به سريانى ترجمه كرده ونيز بعربي براي إسحاق بن سليمان ترجمه كرده است . رساله ص 10 ( بيست گفتار ص 376 ) .
( 2 ) - در اين كتاب أو بيان مىكند كه تدبير بدن انسان با سه قوه است حابله ( - آبستن كننده ) ومنميه ( - نمودهنده ) وغاذيه ( - خوراك دهنده ) . حنين اين كتاب را به زبان سريانى براي بختيشوع ترجمه كرده در وقتي كه در سن هفده سالگى بوده است . رساله ص 10 ( بيست گفتار ص 376 ) .
( 3 ) - حنين بن إسحاق مىگويد كه اين كتاب در پانزده مقاله بوده است وچنين بنظر مىآيد كه در نسخهاى كه ابن هندو توصيف مىكند برخى از مقالات درهم ادغام گرديده است . حنين ص 19 ( بيست گفتار ص 382 ) . جالينوس مىگويد اين كتاب در حريقى كه در معبد ايرينى رخ داد سوخته شد وآنچه را كه در دست مردم بود كه استنساخ مىكردند باقي ماند . كتاب جالينوس في عمل التشريح ج 1 ص 115
( 4 ) - جالينوس اين شش مقاله را كتابي واحد نساخته وأهل اسكندريه آن را با عنواني واحد بنام « كتاب العلل » ناميدند وسريانيان با عنواني دورتر بنام « كتاب العلل والاعراض » ناميدند . اين كتاب را حنين به سريانى براي بختيشوع وحبيش به عربى براي أبو الحسن علي بن يحيى ترجمه كرده است . رساله ص 11 ( بيست گفتار ص 376 ) .