تعبير به كتاب كوچك در نبض مىشود در برابر كتاب ديگر جالينوس كه كتاب بزرگ در نبض خوانده مىشود .
4 - كتاب جالينوس خطاب به اغلوقن « 1 »
( Ad Glauconem de Medendi Methodo )
، جالينوس اين را در دو مقاله قرار داده در أولى از تبها ودر دومى از ورمها وآماسهايى كه بيرون از جريان طبيعي بوجود مىآيند بحث كرده است « 2 » .
5 - كتاب اسطقسات بنا بر رأى بقراط « 2 »
( De Elementis Secundum Hippocratem )
، جالينوس در اين كتاب مىخواهد بيان كند كه همهء اجسامى كه در عالم
هامش
- آگاهيهاى تازه دربارهء حنين بن إسحاق وزمان أو ص 691 . متن يوناني كتاب در مجموعهء آثار جالينوس در سال 22 - 1821 م . در بيست ودو مجلد همراه با ترجمه لاتينى آن در شهر لايپزيك بوسيلهءG . Kuhnچاپ شده است . ومتن عربى آن در سال 1986 م . باهتمام دكتر محمد سليم سالم بوسيلهء « مركز تحقيق التراث » مصر طبع گرديده است .
( 1 ) - اين كتاب نيز بوسيلة حنين بن إسحاق به سريانى براي سلمويه وبه عربى براي أبو جعفر محمد بن موسى ترجمه شده ودر آن درمان بيماريهائى كه بيشتر عارض مىشود بيان شده است .
رسالهء حنين ص 7 ( بيست گفتار ص 373 ) آگاهيهاى تازه . . . ص 691 . متن عربى اين كتاب در سال 1982 م . باهتمام دكتر محمد سليم سالم در قاهره چاپ شده است . بايد يادآور شد كه اين كتاب بوسيلهء علي بن رضوان مصرى شرح شده وابن حسدا پزشك اندلسى مسائلي از آن را استخراج كرده وآن را بنام « الفوائد المستخرجة من شرح علي بن رضوان لكتاب جالينوس إلى اغلوقن » ناميده است عيون الانباء ، ص 500
( 2 ) - چون چهار كتاب أول مشتمل بر بسيارى از أصول فن طب بوده است حنين بن إسحاق وثابت بن قره وإسحاق بن علي رهاوى مطالب آنها را طبقهبندى وفصلبندى كرده چنانكه هر فصلى مربوط به مسالهاى خاص باشد واين امر كار امتحان پزشكان را آسان مىكرده است . أدب الطبيب ص 195 . حنين بن إسحاق مىگويد : اين چهار أركان نخستين ودور از بدن انسان هستند وأركان دومين ونزديك كه قوام بدن انسان وديگر جانوران خون دار بدانها است عبارتند از أخلاط چهارگانه يعنى خون وبلغم ودو تلخه كه صفراء وسوداء باشد . رساله ص 9 ( بيست گفتار ص 375 )