14 - كتاب تبها « 1 »
( De Tiypis Febrium )
، در دو مقاله .
15 - كتاب چارهء بهبود « 2 »
( Methodus Medendi )
، در چهارده مقاله .
16 - كتاب تدبير تندرستى « 3 »
( De Tunda Sanitate )
در شش مقاله .
اسكندرانيان براي اين شانزده كتاب جوامع
( ComPendium )
ترتيب دادند ومىپنداشتند كه خواندن اين جوامع دانشجو را از خواندن أصل متون كتب جالينوس بىنياز مىكند « 4 » .
ابن هندو در پايان اين باب تأكيد مىكند كه دانشجو پيش از شروع به فراگرفتن
هامش
( 1 ) حنين مىگويد كه من در وقتي كه كودكى بيش نبودم براي جبرئيل بن بختيشوع ترجمه كردم واين نخستين كتابي بود كه از جالينوس به سريانى ترجمه كردم وسپس چون بسن كمال رسيدم اغلاط آن را اصلاح نمودم ونسخهاى براي فرزندم گرفتم ونيز آن را براي أبو الحسن أحمد بن موسى ترجمه كردم . رساله ص 15 ( بيست گفتار ص 280 ) .
( 2 ) - حنين پس از توصيف چهارده مقاله اين كتاب مىگويد : « اين است آن كتابهائى كه در مدرسههاى پزشكى اسكندريه مىخواندند آنان بهمين ترتيبي كه ياد شد اين كتابها را قراعت مىكردند بهمان نحو كه أصحاب نصاراى ما در آموزشگاههائى كه معروف به اسكولSchoolاست هر روز براي خواندن كتابي از كتابهاى متقدمان ويا ساير كتب اجتماع مىكنند . رساله ص 28 ( بيست گفتار ص 382 )
( 3 ) - أو در اين كتاب مىگويد كه چه گونه تندرستى تندرستان نگهدارى مىشود .
حنين آن را براي بختيشوع ابن جبريل ترجمه كرده است . رساله ص 39 ( بيست گفتار ص 402 )
( 4 ) - ابن جميع مىگويد كه در اسكندريه بيست كتاب در علم پزشكى خوانده مىشد شانزده كتاب از جالينوس وچهار كتاب از بقراط ودانشجويان پزشكى موظف بودهاند كه اين كتابها را با ترتيب خاص خود بخوانند وبرخى از دانشمندان گفتهاند كه هركس علم پزشكى را از غير كتابهاى بقراط وجالينوس بجويد مانند كسى است كه به چيزها از پشت شيشه نظر افكند . المقالة الصلاحية ص 25 . چهار كتاب بقراط عبارت بود از : الفصول ، تقدمة المعرفة ، تدبير الأمراض الحادة ، في الاهوية والمياه والبلدان . اين برنامه در اسكندريه تا زمان عمر بن عبد العزيز ادامه داشته است . ماخذ پيشين .