شوند ، از رسيدن به واقعيّات آنها ناتوان ، و بر امور روشن از ظاهر شكل او ، آگاهى كامل نيابند تا چه رسد به رازهاى نهفتهء آن كه جز خدا كسى آنها را نمىداند .
وانگهى در هر جاندار و گياه شگفتى و شگفتيهايى است كه ويژهء آن است و ديگران مشاركتى ندارند ، به زنبور عسل و شگفتيهاى ويژهء آن نگاه كن ، چگونه خداوند به او الهام كرده تا در كوهها و همچنين در درختان لانه بسازد ( 21 ) ، و چگونه از لعاب خود ، موم و عسل مىسازد كه يكى وسيلهء روشنى و ديگرى شفابخش است ، وانگهى اگر در بارهء تغذيهء اين جانور از گلها و شكوفه ، و خوددارى از تغذيه نجاسات و فضولات توجّه كنى ، و فرمانبردارى همه از يك زنبورى كه از همه بزرگتر و فرمانرواى آنهاست و همچنين رفتار فرمانروا در بين آنها به عدل و داد ، به طورى كه هر كدام از آنها اگر از نجاسات تغذيه كرده باشند جلو در كندو ، او را اعدام مىكنند ! دچار شگفتى مىشوى ! مشروط بر اينكه داراى بصيرت بوده ، و از فكر شكم ، شهوت و تمايلات نفسانى و تجاوز به همنوعان و به دوستى دوستان ، فارغ باشى ! از خود تمام اينها را دور كن آنگاه به دقّت بر طرز ساختن كندوها از موم ، و انتخاب شكل شش ضلعى از ميان اشكال هندسى نگاه كن ، كندو را دايره ، چهار ضلعى و پنج ضلعى درست نمىكند ، جز شش ضلعى كه از ويژگى برخوردار است كه مهندسان از درك آن عاجزند ، و آن ويژگى اين است كه شش ضلعى از تمام شكلها وسيعتر و بهتر است ، زيرا چهار ضلعى ، زواياى بىمصرفى دارد ، چون شكل زنبور ، دايرهاى و دراز است ، از اين رو چهار ضلعى نساخته است تا زاويههاى بيهوده نماند امّا اگر به شكل دايره مىساخت ، در بيرون لانهها سوراخهاى زايدى مىماند ، زيرا كه شكلهاى دايرهاى يك جا كنار هم كه بيايند بازهم به صورت دايره مىشوند ، و هيچ شكلى از اشكال زاويهدار نداريم كه از شكل دايرهاى جاگيرتر باشد ، به طورى كه پس از فشردن زوايا هيچ گوشهاى نماند ، جز شش ضلعى اين است كه ويژگى شكل شش ضلعى ، پس ببين چگونه خداوند به زنبور عسل با همه كمى جثهاش ، آنچه را كه نيازمند بوده است ، الهام
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 420
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٢٠