فرموده تا زندگى خوشى داشته باشد ! پاك و منزه است خداوند ، چه قدر و الا مقام و پر لطف و منّت بر مخلوقات است ! پس تو با اين مقدار ناچيز از راز آفرينش كوچكترين جانوران عبرت بگير ، لازم نيست كه به شگفتيهاى آفرينش ملكوت آسمانها و زمين بينديشى زيرا آن مقدارى كه فهم قاصر ما برسد ، آن هم بدون تفصيل عمر ما را بس مىكند و هيچ طرف مقايسه نيست دانستههاى بشر با آنچه كه در علم خدا گذشته است بلكه دانستههاى بشر را در برابر علم خدا نمىشود علم ناميد .
با دقت در اين قبيل مسائل است كه ميزان معرفت بالا مىرود ، و با بالا رفتن معرفت ، محبّت بيشتر مىشود ، پس اگر طالب سعادت لقاء اللَّه هستى دنيا را پشت سر بينداز و عمر را در ذكر مداوم و انديشهء پيوسته بگذران ، كه شايد به مقدار اندكى از آن محبّت برخوردار شوى ! البتّه با همان مقدار اندك به سلطنت عظيم بىكرانى دست مىيابى .
پس صاحبان عقل و انديشه اگر از عجايب آفرينش خداوند در آفريدهها مطّلع شوند ، از راه عجايب آفرينش ، به رازهايى مىرسند كه عقل و انديشهء آنها را مات و حيران كرده و ناگزير خدا را هر چه بيشتر و الا و بزرگ مىدارند ، و هر چه بيشتر از شگفتيهاى خلقت آگاه شوند ، به عظمت و جلال آفريدگار بيشتر پى مىبرند ، و از اين رو به شناخت و محبّتشان افزوده مىشود ، و بيشتر به انجام طاعات و اجتناب از كارهاى ناپسند مىپردازند .
به عنوان مثال ، هر گاه عالم فقيهى داراى تأليفات زيادى باشد ، وقتى كه فقيه ديگرى به تأليفات او بنگرد ، آنچه مىبيند باعث تعجب او مىشود و تحسين او را برمىانگيزد ، مقام او را شناخته و به او ناگزير محبّت مىورزد ، و هر چه بيشتر از نوشتههاى او مطّلع شود ، بر ميزان محبّتش افزوده مىشود ، و چنين كسى در مورد شاعرى كه معتقد به زيبايى اشعار اوست و آنها را دوست مىدارد اگر بشنود كه آن شاعر اشعارى پخته و شگفت انگيز سروده است بر معرفتش افزوده شده و در نتيجه
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 421
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٢١