يافته تحقق و ثبوت نمىيابد ، همچنانكه ظهور تعيّن يافته جز به واسطهء تعيّن تحقق نمىيابد ؛ و آن نقطه آغاز امتداد نفس « الفى » است در درجات مخارج انسانى ، و اول تعيّن آن ( نقطه ) اشاره است به اوايل تجليات ايجادى ، در امتدادات نفس رحمانى ، براى آشكار كردن حقايق وجودى در بروزهاى ظهور و اظهار « 1 »
هامش
( 1 ) . يعنى : چون از امتداد نقطه « الف » تشكيل مىشود و تمامى حروف الفبايى و هجايى از « الف » تشكيل شدهاند ، لذا از نقطه كه اولين تعين الفى است تعبير به اوايل تجليات ايجادى در راستاى مراتب نفس رحمانى - براى به ظهور آمدن حقايق و اعيان وجودى در ظهورات گوناگون - شده است ؛ از وحدت حق تعالى تعبير به نقطه شده است ، و همان گونه كه در نقطه تمام حروف هجايى درج است ، همين طور حقايق در ذات احديت چنان كه گفتيم ، مانند درختاند در دانه ، و آن غيب غيوب است .
نفس رحمانى - چنان كه شيخ عبد الرزاق كاشانى گويد - عبارت است از وجود اضافى وحدانى به حقيقت خود كه به صور معانى - كه همان اعيان و احوال اعيان در مقام واحديت است - متكثر مىشود ، از اين جهت بدين نام ناميده شده است ، و تشبيهى مىباشد به نفس انسانى كه به واسطهء صور حروف ، مختلف مىگردد ، با اينكه در ذات خود هوايى صاف و ساده است ، و نيز نظر به غايتى است كه آن غايت عبارت از ترويح و آرامش بخشى اسمايى است كه داخل در تحت دايرهء اسم « الرحمن » اند و از سختى و كربتشان نفس كشيده و آسايش مىيابند ، و آن نفس رحمانى بطون اشياء است و بالقوه بودن اشياء در آن نفس ، مانندهء ترويح و آرامش انسان است به واسطهء نفس .
وحدت هندى گويد :نخستين ، وحدت حق جلوهگر بود * كه شد از طول وحدت نقطه موجودپس آنگه نقطه شد در ظل سيار * به صورت گشت « الف » از وى پديدارز سير عرض او شد صورت « با » * بضم نقطهء وحدت هويدامكرر گشت چون اين نقطه ظاهر * عيان شد « تا » و « ثا » اندر مظاهر« الف » چون از دو سر برعكس هم گشت * به طومار حقيقت « حا » رقم گشتچو اندر سجدهء ايزد تعالى * « الف » خم گشت و « دال » آمد هويدابضم نقطهء توحيد فى الحال * به « ذال » آمد مبدل صورت دال« الف » هر دم بطورى كرده حركت * كه حرف ديگرى شد در كتابتغرض يك حرف بيرون از « الف » نيست * و لكن محرم اين مدعا كيست ؟« الف » از نقطه وحدت هويداست * كه ظلمت وحدت ايزد تعالى استز ظل وحدت اسما گشت ظاهر * بود پس عين اين وحدت مظاهر