آنجا آهنگ سمرقند بكند . مدت اين سفر و جهانگيرى بيشتر از دو ماه طول نداشت .
چون به سمرقند رسيد و شهر را محاصره كرد به خان سمرقند كه در حقيقت سلطان آنجاست دست يافت . خان سمرقند با ملكشاه نبردهاى سختى كرد ولى شكست خورد و اسير گرديد . خان غاشيه سلطان را بر دوش كشيد و از جائى كه به تختگاه افراسياب كه شاهنشاه تركان بوده معروف است تا سمرقند پياده در ركاب سلطان حركت كرد . ملكشاه خان سمرقند را به اسارت به عراق آورد و در زير اطاق محل اقامت خود نخست وى را محبوس ساخت سپس بر وى منت نهاد و از حبس و بند آزادش كرد . بار ديگر خان را بكشورش برگرداند و به وى بخشش كرد و رشته گسيخته كارش را مرتب نمود . در سال ديگر ملكشاه متوجه شهر اوزگند شد . بار خراج انطاكيه در اوزگند به سلطان رسيده پادشاه ترك فرمانبردار ملكشاه شد و ملكشاه او را با خود به اصفهان آورد پس با احترام و تجليل بار ديگر او را به اقامتگاه خود بازگرداند . تمام اين فتوحات و نيكبختىها از طالع و بزرگوارى وزير بىنظير خواجه بزرگ قوام الدين نظام الملك ابو على حسن بن على بن اسحاق رضى امير المؤمنين كه بخششى زياد و شكوهى بسيار داشت حاصل آمد .
وزارت نظام الملك زيور دولت و خوشحالى وى و آرايش كشور بود . مثل اينكه خداوند او را مظهر جلال فرمانروائى خلق كرده بود . طالع بلند راهنما و فتح و ظفر مسخر او بودند . پادشاه عرب مسلم بن قريش در ركاب نظام الملك پياده رفت و سم اسب او را بوسيد . پادشاهان و اميران كشورهاى اطراف شانه نظام الملك را از روى احترام بوسه مىزدند و به پوشيدن خلعت هاى او افتخار مىكردند . اينان ياران نظام الملك در مقابل دشمنان و هنگام لشكركشيها محسوب مىشدند . در مسند وزارت سى سال جاىگزين بود .
تاريخ سلسله سلجوقى ( زبدة النصره ونخبة العصره ) ( فارسى ) — صفحة 64
مساهمون: فتح بن على بندارى اصفهانى
ص٦٤