است كه آن را مشاهده كنيم . اگر انسان احتمال دهد مخبران درست گفتهاند وگمان به صحت قول آنها داشت ، نيت آن كند كه هنگام وقوع ومشاهده نماز گزارد وآماده باشد ، اين عمل أو از باب رغبت وسبقت در كار خير وطاعت پروردگار بسيار پسنديده است .
اين فتوا از ابن تيمية مخالف آن است كه از ابن سريج نقل كرد . باز نالينو گويد :
مىدانم كه روش فقها غالبا آن است كه بر حساب منجمين اعتماد نكنند . چون سنت رسول صلّى اللّه عليه وآله ، وصحابه أو بر رؤيت بود ، ونيز فقها از اشتباه منجمين بيم داشتند وماه روزه را به امر طبيعي وأضحى كه به چشم مرئى نيست ، وگروهى اندك از منجمين با رنج وزحمت بسيار به دست مىآورند ، وشايد خطا واشتباه در حسابشان راه يافته منوط نمىسازند . با اين حال روش فقها مخالف با آنچه من گفتم ، نيست ؛ چون ارتباط أوقات عبادات با أوضاع فلكى قهرا مسلمانان را متوجه أفلاك ساخت ، ورغبت آنان را در دانستن أحوال كواكب بيفزود ، وآيات قرآن آنان را ترغيب به نظر در آيات آسمانى كرد . هر چند بعض فقها بر حساب آنان اعتماد نكنند . وآنها كه از حساب نجوم مذمّت كنند ، مذمّت آنان از جهت آن است كه عامهء مردم فرق ميان حساب نجومى كه مبنى بر سير كواكب است وميان احكام ودلالت سعد ونحس نمىگذارند . اينان بيم داشتند كه از تصحيح علم نجوم ، مردم به خرافات احكاميان افتند وبه شايد ونشايد كه أصل درست ندارد ، متوسل شوند .
سپس نالينو كلام عدهاى از دانشمندان ديني را آورده است كه نجوم را دو قسمت كردند ويك قسمت آن را صحيح شمردند . اين دو قسمت از علم نجوم كه نالينو از علماى مسلمان نقل كرده همان است كه امروز در زبان اروپاييان به آسترونومى
eimonortsA
وآسترولوژى
eigolortsA
معروف است . نالينو گويد :
آن قسمت صحيح از علم نجوم را غزّالى در احياء العلوم قسم حسابي ناميده است ودر كتاب المنقذ من الضلال نيز اين قسم نجوم را صحيح شمرده وبر مخالفان طعن زده است . گويد : « دومين آفت به دين اسلام از دوست نادان است كه پندارد انكار هر علمي كه منسوب به حكما وعلماى رياضى باشد ، تأييد دين اسلام است . پس هر چه از آنان شنيدند منكر شدند وبه نادانىشان نسبت دادند ، حتّى قول ايشان را در خسوف