قمري حقيقي است ، امّا بعض أعياد آنان مربوط به ماه قمري مىگردد ؛ مانند عيد فصح .
عيد فصح ميان يهود ومسيحيان مشترك است ، امّا وقت آن از يكديگر جداست . فصح يهود به ياد خروج بني إسرائيل است از مصر ورهايى از ستم فرعون وآزار وشكنجهء أو وآن بايد وسط ماه قمري اوّل سال ديني باشد وحتما در آغاز فصل بهار باشد وچون ماه قمري هميشه در يك فصل ثابت نيست ، ماه سيزدهم اختراع كردند ؛ چنان كه گفتيم .
مسيحيان نيز عيد فصح را نگاه مىدارند وحضرت مسيح به روايت آنان خود اين عيد را نگاه مىداشت ونزد مسيحيان بايد حتما يكشنبه باشد . يكشنبه هم هميشه منطبق با چهاردهم ماه قمري وحالت بدر قمر نيست ، لذا اوّلين يكشنبه بعد از بدر ، يعنى اوّلين يكشنبهء بعد از نيمهء ماه قمري كه پس از آغاز بهار وتحويل آفتاب به برج حمل اتفاق افتد ، عيد فصح مسيحيان خواهد بود ومسيحيان عيد پاك را بعد از اوّل حمل مىگيرند ، پس از آنكه آفتاب در حمل آمد منتظر مىشوند تا قمر به حالت بدر برسد وبعد از آن منتظر يكشنبه مىشوند ؛ آن روز عيد پاك خواهد بود .
عيد پاك يا فصح متردد است ميان اوّل حمل تا پنجم ثور يا 21 مارس تا 25 آوريل . وبه اختلاف سنوات مختلف مىشود . اگر روز عيد نوروز شنبه باشد . وهمان روز بدر واقع شود فرداى نوروز كه يكشنبه است عيد پاك است واگر بدر يك روز پيش از نوروز باشد بايد يك ماه منتظر باشند تا بدر پس از نوروز ، واگر اتفاقا روز بدر روز دوشنبه باشد بايد پنج روز ديگر منتظر بمانند تا يكشنبهء بعد از بدر وبعد از نوروز را عيد كنند ؛ نظير همان ماه سيزدهم كه در بعض سنوات عيد فصح يهود را به تأخير مىاندازد .
مسيحيان مراسم وأعياد ديگرى دارند همه وابسته به عيد پاك كه با تقدم وتأخر آن تغيير مىكند ودر حقيقت وابسته به ماه قمري هستند از جمله :
63 روز پيش از عيد پاك عيدى است كه اگر عيد پاك نوروز باشد ، آن عيد در ژانويه واقع مىشود واگر در 5 ارديبهشت باشد در فوريه . آن را
enisegautpeS
گويند وچهل ونه روز يا ده هفته بر حسب اختلاف فرق روزهء كارم
) emeroC (
است وطايفهء جديد پرتستان روزه را مطلقا واجب نمىدانند ، كه در كتب عربى صوم سعانين مىنويسند اوّل آن
erdnec ed idercreM
وپس از فصح به چهل روز عيد سلاقا
niosnecsA
وپس از سلاقا به ده روز بنطقسطى
) etecetneP (
روز نزول روح القدس بر حواريين وهمين ايّام صوم سليحين است و 7 روز پس از آن