8 . أمور مهمّة لدراسة مسألة رؤية الأهلّة * شيخ محمّد برهان الدين سنبهلى ( معاصر )
رسالهاى است بر گرفته از سخنرانى شيخ محمّد برهان الدين سنبهلى در دانشگاه لكهنو در شوّال 1408 كه به اختصار معرفى مىشود ، سخنران اين گونه لب به سخن گشوده است :
شكى نيست كه پيشرفت دانش نقش بزرگى در أسباب آسايش زندگى بشر به وجود آورده است ، ولى در عين حال تكنولوژى امروزين مايه اشكال وتشويش خاطر وجوانب منفى درباره رؤيت هلال گرديده است ، مثلا خبر رؤيت هلال راديو جنجالى در پارهاى نقاط به وجود مىآورد . قضية رؤيت هلال تنها يك گزارش فلكى نيست ، بلكه احكام شرعي فراوانى به آن وابسته است مانند نماز وروزه .
بديهي است اسلام فرمان مىدهد از راههاى طبيعي در چنين أموري بهره گيريد نه از دانشمندان رياضى وأدوات وتجهيزات فلكى ، واگر مدار احكام شريعت بر رياضيات وتجهيزات فلكى بود بسيارى از احكام شريعت قبل از اكتشافات جديد قابل عمل نبود ومهمل ومعطل مىماند ، از اين رو شارع مقدس مثلا احكام مربوط به نماز را با طلوع وغروب خورشيد پيوند داده واحكام متعلق به روزه را به رؤيت هلال با چشم معمولى ، نه به وجود هلال در أفق ، يعنى اسلام آسانترين راه را برگزيده است نه راه تجهيزات فنى نجومى وقواعد رياضيات وحساب را . از اين رو پيامبر صلّى اللّه عليه وآله فرمود : هرگاه ماه را نديديد ، وهوا ابرى يا غبارآلود بود تعداد روزه را به سى روز برسانيد ، بنابراين دخول وخروج ماه مبنى است بر رؤيت هلال نه بر وجود آن در أفق .
علماى اسلام تصريح دارند كه وجوب روزه معلّق به رؤيت هلال است « صوموا لرؤيته » وتولّد هلال مبنا نيست . بنابراين حكم شرع به اجماع مبنى بر ولادت هلال نيست .
اگر كسى بگويد چگونه مىتوان به ابزار وآلات جديد بر دخول أوقات نماز اعتماد نمود وبراي رؤيت هلال نمىتوان اعتماد كرد ؟
هامش
( 2 ) * مجلّهء البعث الإسلامي ، مجلّد 33 ، شماره 9 ، جمادى الآخرة 1409 ، ص 69 - 78 .