امّا فلكى گفت هلال قابل رؤيت نيست ودر اقتران قرار دارد ، ادعاى رؤيت بىاساس است ، مثلا در تاريخ 10 / 1 / 1986 م هلال در ساعت 12 و 22 دقيقه از اقتران بيرون آمد ؛ بنابراين ، در شب اين روز كسى را نرسد ادعاى رؤيت نمايد ، بلكه محال است هلال رؤيت شود گرچه از اقتران به در آمده است .
مطلب پنجم : نويسنده در اين مطلب ديدگاهها وأدله مختلف را اين گونه جمع كرده است :
1 . هرگاه روز بيست ونهم شعبان هوا ابرى باشد ، روزه گرفتن در روز سىام اوّل ماه رمضان مرجوح است وأرجح آن است كه روزه گرفته نشود واوّل ماه به حساب نيايد .
2 . نظر كساني كه گفتهاند جمله « فاقدروا له » به معناى نظر وبررسى ماههاى قبل از شعبان است ، دليل ندارد .
3 . نظر هر دو گروهى كه طرف دار ومخالف حساب فلكى هستند وتمسك هر دو گروه به آياتي همچون
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
نظر صحيحي نيست ؛ زيرا آية نمىتواند دليل براي دو قول مخالف باشد .
4 . ديدگاه مخالفان محاسبات فلكى مبنى بر اين كه حساب هيوى همانند پيش گويى است ، اشكالهايى دارد ؛ بنابراين ، علم فلك رجم به غيب ، حدس وتخمين نيست ، بلكه قانونمند وروشمند است . پس حساب فلك دقيق وقطعي است .
5 . قول فلكى همه وقت صحيح نيست ، چون گاهى ماه يكى دو روز با رؤيت هلال اختلاف دارد وملاك در روزه وحج وغير ذلك همه وقت رؤيت هلال است كه فلكى نيز مىپذيرد . اختلاف وقتي رخ مىدهد كه فلكى شب سىام بگويد هلال رؤيت مىشود - اگر مانعى نباشد - وفقها بگويند بايد روز سىام را مثلا روزه گرفت .
6 . مبنايى « 1 » كه قول فلكى را قبول ندارد همان چيزى است كه فلكشناسان ماه اوّل را سى روز ودوم را بيست ونه روز وهمچنين ماههاى فرد را سى وزوج را بيست ونه روز
هامش
( 1 ) . اين مبنا در اثر پى نبردن به مباني فلكى ونجومى منجّمان پديد آمده است ؛ زيرا منجّمان بالاجماع در اينجا دو مبنا دارند : يكى محاسبات به امر وسط كه در آن ماه اوّل سى ، ودوم بيست ونه ، وهمينطور يكى سى وديگرى 29 روز به حساب مىآيد ، امّا مبناى دوم آن است كه بر پايه تعديلات نجومى مىگويند ممكن است تا چهار ماه پىدرپى سى وتا سه ماه پىدرپى 29 روز رؤيت شود ( زماني قمشهاى ) .