نتيجة : از آنچه گذشته روشن شد كه حكم به اتفاق سراسر جهان در حكم به رؤيت هلال واتّحاد روز عيد وروز شروع روزه و . . . با عقل سازگار وبا پيشرفتهاى علمي هماهنگ وبا تكوين مطابق است . همچنين از نظر كلامي با جهانى بودن اسلام در توافق مىباشد ودر زماني كه جهان از نظر ارتباطي چونان دهكدهاى است تسهيل كنندهء معاملات ، پرداخت ديون و . . . مىباشد . اين ديدگاه با دليلهاى شرعي نيز كاملا سازگار ومطابق مىباشد وروايتهاى زيادى با اطلاق يا با التزام ويا حتّى با صراحت ، بر آن دلالت دارند .
امّا حكم به تفاوت داشتن شهرهاى دور در شروع وپايان ماههاى قمري فاقد هر گونه دليلي است وتمام سخن طرفدارانش بر دو پايه است :
الف ) خبر شخصي به نام كريب كه مجهول است ودلالتش نيز مخدوش است ؛
ب ) بر يك قياس باطل وبا فرق عظيم بنا نهاده شده است وتقويمهاى قديم كه بر مبناى هيئت قديم تنظيم مىشده نيز به آن مشروعيت بخشيده است ودر نتيجة باعث شده كه هر سأله اختلافهاى زيادى در روز شروع ماه رمضان وروز عيد فطر فرآهم آورد وجوانان را به دين واستدلالهاى فقهى بدبين نمايد ، جامعيت وجهان شمول بودن اسلام را زير سؤال ببرد ومرزهاى مصنوعى اعتباري كشورها را اساسى و . . .
قلمداد كند .
به هر حال بنده بسيار اميدوارم كه با دقت در آنچه نوشته شد وعزمي راسخ از سوى فقيهان ، مسئولان ودلسوزان اسلام ومسلمانان اين فتواى ضعيف ناشى از بىدقتى وعرفىگرايى مفرط ، از دامان اسلام عزيز پاك گردد .
اينها نمونهاى است از سخنان واهى وپريشان مقالهء مذكور . در اين مقدّمه - رعايت اختصار را - فقط به وصف وشرح تفصيلي يك نمونهء ديگر از اين دست مىپردازم ، « تو خود حديث مفصّل بخوان از اين مجمل » ! رسالهء مغرب وهلال كه در آن ، مانند مقالهء پيشين ساحلپيمايى ، حماسهسرايى ، شعار ، ادعاهاى بىدليل وسخنان نادرست ، به جاى استدلال محكم فقهى نشسته است ، غافل از آنكه اثر فقهى ، جاى دليل وبرهان است نه توهين وشعار وادّعا .
دلايل قوى بايد ومعنوي * نه رگهاى گردن به حجّت قوى
اينجا نمونههايى از سخنان اين رساله را ذيل سه عنوان دستهبندى ونقل مىكنم :