- همان گونه مىتوان روايتهايى را - بر فرض وجود - به جهت اخلال در نظم اجتماع وهمچنين از حجيت انداختن تقويم معرفى شده از سوى قرآن وايجاد كشمكش ، در بين مسلمانان ، كنار گذاشت ؟ !
به عبارت ديگر ، همان گونه كه مىتوان همانند أهل سنت وضو گرفت وهمانند آنان نماز خواند وهم زمان وهمراه با آنان از عرفات كوچ كرد و . . . تا وحدت مسلمانان حفظ شود ودشمن در صفوف مسلمانان رخنه نكند ، مىتوان در مسأله اوّل ماه وآخر ماه با آنان به توافق رسيد تا دهان اشكال كنندگان وتضعيف كنندگان بسته شود .
آنگاه اگر بتوان در موارد زيادى با عامه به توافق رسيد يا موافق آنان عمل كرد تا وحدت حفظ شود براي حفظ وحدت شيعه با يكديگر ، به طريق أولى مىتوان چنين كرد واگر عالمي از علماى شيعه در گوشهاى از جهان حكم به رؤيت هلال كرد ، همه علما حكم أو را قبول كنند وبا أو مخالفت نكنند تا وحدت شيعه حفظ شود وبه دليل يا روايتي كه به اختلاف أفق دلالت مىكند عمل نشود . البتة پس از پايان يافتن بحث روشن خواهد شد كه چنين رواياتى وجود خارجي ندارد . . . .
- بر أساس اين روايت ، تمام سالهايى كه ما با حجاز در يك روز عيد گرفتهايم « 1 » ، ولى آنان سى روز روزه گرفتهاند وما بيست ونه روز ، بايد آن يك روز قضا شود . وواقعا اين عجايب روزگار ما شده است كه آنها اوّل ماه رمضان ماه را مىبينند وما اعلام مىكنيم بر ايمان ثابت نشده است . ولى در آخر ماه همان روزى كه آنان برايشان ثابت مىشود براي ما نيز ثابت مىشود ؛ حتّى اگر بيست وهشت روز روزه گرفته باشيم ؟ ! . . .
- از اوّلين لحظهاى كه اوّلين كشور شرقي وارد شب مىشود زمان نزول ملائكة شروع مىشود وهنگامى كه آخرين نقطهء غربى وارد صبح مىشود نزول ملائكة تمام مىشود كه تقريبا يك شبانه روز متوالى طول مىكشد واشكالى به وجود نمىآيد . . . .
از آنچه گذشت عبارت مرحوم شيخ طوسي در مبسوط كه فرموده : « ولا يجب على أهل بلد العمل بما يراه أهل البلد الآخر » . نيز روشن مىشود كه أو نيز در صدد نفى وجوب است نه اثبات حرمت . . . .
هامش
( 1 ) . گويا اين نويسنده نمىدانند كه بارها در عربستان سعودى ، قطعا بر خلاف واقع ، يك روز حلول ماه را زودتر اعلام كردهاند كه اين موضوع مورد اعتراض وتعجب شيعه وسنّى شده است وحتّى در سال 1419 رؤيت هلال ماه ذي حجه وقتي اعلام شد كه هنوز ماه به مقارنه هم نرسيده بود . رك : رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 147 - 151 ، مقدّمه .