( ) بعد از اين مقدمه ، فرض كنيد خطوط متوازيه « س » جهت تابش اشعهء آفتاب باشد وزمين در موضع « ز » واقع شود ودايرهء بزرگ مدار ماه باشد به دور زمين :
1 . هرگاه طول نجومى ماه از خورشيد صفر باشد ؛ يعنى هر دو درست در يك سمت كرهء زمين واقع شوند ، در اين صورت زاويهء هلال مرئى صفر است . پس نيمكرهء مرئى آن كاملا تاريك وبراي ما غير مرئى است ، در اين حال گويند ماه در محاق ويا تحت الشعاع است ؛ مثل موضع ط 1 . در اين موقع ماه قريب ظهر به نصف النهار مىرسد واين حالت در أواخر هر ماه قمري واقع مىشود .
2 . چون طول قمر از شمس ، حد اقلّ به قدر 10 درجه شود ، هلالي از قمر را مشاهده خواهيم كرد كه زاويهء رأس آن 10 درجه است واين اوّل امكان رؤيت ماه است با وضعيت ديگرى كه بايد موجود باشد ( يعنى بعد معدل هم كمتر از 11 درجه نباشد وعرض قمر شمالي باشد ) .
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3012
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٠١٢