شوّال افطار كند ، به تصريح قلمي فرمايند واگر در جايى با وجود تفحّص وتجسّس بسيار بيست ونهم هيچ كس هلال را نبيند ، خواه ابر باشد خواه ابر نباشد ، وبعد دو سه كس از غير عادل اگر چه از جمله معتبرين وصادقين هم باشند بگويند كه ما ماه را ديديم به اين صفت ، آيا يقين وثبوت شرعي مىشود كه روزه بگيرد يا افطار كند ؟
جواب : در رساله به تفصيل ذكر شد وبه غير عادل ثابت نمىشود ، مگر آنكه از قرائن قطع به قول مخبرين حاصل شود كه در اين وقت براي قاطع به خصوص جايز است افطار ، نه براي غير قاطع . واللّه العالم .
سؤال : اگر عدلين شهادت دهند به علميّت هلال نه به رؤيت هلال ، عند الشرع معتبر است يا نه ؟
جواب : خير ، شهادت به علميّت معتبر نيست در هلال على الاشكال ، بلكه شهادت به رؤيت معتبر است . واللّه العالم .
سؤال : آيا ثابت مىشود هلال به شهادت چهار زن عادله به جاى دو مرد عادل يا نه ؟
جواب : خير ، ثابت نمىشود به شهادت چهار زن عادله ، بلكه به شهادت يك مرد عادل ودو زن عادله نيز ثابت نمىشود . واللّه العالم .
سؤال : آيا ثابت مىشود هلال به شهادت عدل واحد در حقّ احدى يا نه ؟
جواب : ثابت نمىشود به شهادت عدل واحد على الأقوى ، مگر در وقتي كه علم بالمرّه ممكن نباشد مثل محبوس . واللّه العالم .
سؤال : هرگاه كسى در زندان يا أسير كفّار باشد وهلال رمضان بر أو مشتبه باشد ، چه نمايد ؟
جواب : هرگاه كسى در زندان ونحو آن محبوس باشد يا أسير كفّار باشد وهلال رمضان بر أو مشتبه باشد ، اجتهاد وتفحّص كند وبه مظنّه از هرچه حاصل شود عمل كند على الأحوط با عدم امكان تحصيل علم ، هر چند عدم لزوم عمل به مظنه وسقوط امر به صيام بر وجه أداء خالى از قوّت نيست وآن ما هي را كه مظنّه نمود به اينكه ماه مبارك رمضان است روزه بگيرد وجميع احكام رمضان را از نماز عيد وزكات فطره وكفّاره ونحو آن را بر أو جارى سازد به حسب ظاهر تا اينكه واقع منكشف شود ، واگر مظنّهء أو
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 2438
مساهمون: رضا مختاري
ص٢٤٣٨