. . . إلّا أن يشهد لك بيّنة عدول ، فإن شهدوا أنّهم رأوا الهلال قبل ذلك فاقض ذلك اليوم . « 1 »
اين حديث نصّ در تعميم آفاق وشهرهاست ، چه دور وچه نزديك .
7 . در تعدادى روايات كه در كيفيّت نماز عيدين وارد شده اين فقره در جمله تكبيرات چشمگير است : « أسألك بحقّ هذا اليوم الذي جعلته للمسلمين عيدا » وكلمهء « هذا اليوم » اشاره است به يك روز معيّن براي همهء أهل زمين ، با وجود اختلاف آفاق « 2 » .
افزون بر همهء اينها حتى در يك روايت ضعيف هم اشارهاى نشده است كه اگر بلاد به هم نزديك باشند يك أفق به حساب مىآيند . بنابراين تعدادى از شهرهاى نزديك به هم را در يك أفق قرار دادن وشهرهاى دور را كه چندان هم دور به نظر نمىرسند ، در أفق ديگر خواندن بلا وجه است .
صاحب وافى گفته است :
ظاهرا فرقى ميان شهر رؤيت وساير شهرهايى كه در آنها رؤيت نشده است نيست ؛ زيرا تكليف بر رؤيت استوار است نه بر جواز رؤيت . افزون بر آن ، قرب وبعد ، ضابطه وقانوني نزد مردم ندارد ، به اضافه ، اطلاقات ألفاظ أحاديث . « 3 »
آية الله حكيم رحمه اللّه مىفرمايد :
اگر دو بلد در طول يكى باشند شكى نيست كه با وجود حجّيّت بيّنه بر رؤيت در يكى از آن دو شهر ، بر ديگرى نيز اثبات مىشود ، همين طور اگر در بلاد شرقي ديده شود براي بلاد غربى به طريق أولى ثابت است ؛ امّا اگر در بلاد غربى ديده شد اخذ به اطلاق بر ساير بلاد شرقي بعيد نيست ، مگر اين كه علم به رؤيت حاصل شود ، ودعواي اين كه « رؤيت » به شهرهاى نزديك انصراف دارد روشن نيست . « 4 »
آغاز ماه عبارت است از : خروج قمر از تحت الشعاع خورشيد وچنين پديدهاى امرى است واحد وتكويني ، كه نسبت به جميع نقاط كره زمين وهمهء مشارق ومغارب مساوى است ، خروج قمر از تحت الشعاع ممكن است در هر ساعت از ساعات شب يا روز واقع
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 10 ، ص 264 ، أبواب أحكام شهر رمضان ، الباب 5 ، ح 9 .
( 2 ) . منهاج الصّالحين ، ج 1 ، ص 283 .
( 3 ) . ر ك : رسالة حول مسألة رؤية الهلال ، ص 56 .
( 4 ) . مستمسك العروة الوثقى ، ج 8 ، ص 470 .