كه همراه آن قرينهء وثوق ، اطمينان وصحت نبوده است ، لذا گفت : ما همچنان به روزهء خود ادامه مىدهيم كه يا سى روز كامل شود ويا هلال را رؤيت كنيم ، وبه رؤيت وروزه معاوية اكتفا نخواهيم كرد ، بلكه فرمان رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله را بر گفتار تو وكردار معاوية مقدّم مىداريم . واين سخن نه به خاطر عدم اتحاد واشتراك أفق شام ومدينه است .
ثانيا ، خبر كريب با موازين علمي سازگار نيست واگر هلال وجود داشته باشد در أفق مدينه بهتر نمايان است تا در أفق شام ؛ زيرا بررسى از ناحيهء عرضها ، عرض دمشق 5 / 33 ( ) ، وعرض مدينه تقريبا 25 ( ) است ، پس شهر شام شمالىتر از مدينه است ، ومىدانيم گردش ظاهري فلك بروج ، در مدينه تقريبا دولابى است واز سمت الرأس گذشته وبر أفق مدينه عمود است ، از اين رو هلال ماه بهتر نمايان است تا در شام كه گردش ظاهري فلك حمايلى ، نزديك به أفق ودايرهء أفق را به زاويه حادّه ( نه قائمه وعمود ) قطع مىكند ، به ويژه كه اگر با ساير موانع فيزيكى نيز همراه باشد ، بنابراين ، اعتبار علمي عكس قضية را اثبات مىكند ؛ يعنى ، اگر ابن عباس مىگفت : ما شب جمعه هلال را رؤيت كرديم وكريب مىگفت :
ما شب شنبه آن را ديديم به واقع نزديكتر بود ؛ زيرا 5 / 8 ( ) تفاوت عرض ، مىتواند نقش اساسى ايفا كند . تنها چيزى كه مىتواند خبر كريب را به مقدار كمي تقويت كند اختلاف طول شام ومدينه است ؛ زيرا طول شام 18 ( ) / 36 ( ) ، وطول مدينه 59 ( ) / 39 ( ) است ؛ يعنى ، شام حدود 4 درجه غربىتر است ؛ ليكن اگر اين واقعه در زمستان رخ داده باشد باز روز مدينه بلندتر است وبه سود كريب چيزى اثبات نمىكند .
اين بود ادلّه ومباني أصولي گروه اوّل كه بر پايهء « موضوعيّت رؤيت هلال » استوار گشته است .
بر اين پايه كتابي به نام رؤيت هلال ماه طي سالهاى 1415 - 1418 قمري انتشار يافته كه بيش از پانصد صفحهء آن به اسناد ومدارك اختصاص يافته وتحت عنوان اشارهء فقهى چنين مىخوانيم :
در فقه اسلامى ، قريب به اتفاق مذاهب ، رؤيت هلال ماه نور را مهمترين نشانهء شروع هر ماه قمري مىدانند وبه حديث : « صوموا لرؤيته وأفطروا لرؤيته » استناد مىكنند .
فقهاى شيعه نيز جز برخى از قدما ، كه اصطلاحا « أصحاب العدد » ناميده مىشدند ،
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 1215
مساهمون: رضا مختاري
ص١٢١٥