تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 601

مساهمون:

ص٦٠١
وثانيا : اخبار اعتبار رؤيت قبل الزوال متواتره‌اند . آيا ملاحظه نمىكنى فتواى سيّد علم الهدى را كه قائل به اعتبار رؤيت قبل الزوال شده ، از راه آنكه دليلش متواتر است وخبر واحد را جايز العمل نمىداند ؟ معروف است كه مذهب سيّد علم الهدى عدم حجّيّت اخبار آحاد است . اگر أحاديث به حدّ تواتر نمىرسد ، فتواى به اعتبار رؤيت قبل از زوال نمىداد . بر فرضى كه شهرت جابر أحاديث عدم اعتبار رؤيت قبل از زوال شود ، مع ذلك نمىتواند معارضه كند با أحاديث متواتره . پس بايد أحاديث قول دوم را تأويل ، وحمل بر تقيّه كرد يا طرح ، بلكه متعيّن است حمل أحاديث قول دوم بر تقيّه كه فتواى صريح عمر ، وأبى حنيفة ، وشافعي ، ومالكي است . واز جمله مرجّحات منصوصه [ كه ] از ائمّهء عصمت وارد شده ؛ دو حديث معارض با هم ، هر كدام موافق عامّه است ، أو را بايست انداخت ؛ فإنّ الرشد في خلافهم وآن ديگر [ كه ] مخالف عامّه است وموافق خاصّه است ، [ بايد ] گرفت عمل كرد . از اين راه است كه أكثر قائلين قول دوم مثل شيخ الطائفة ، وعلّامه با اصرار ايشان در اين قول ، أحاديث قول اوّل را حمل بر تقيّه نكرده‌اند ، با وجود ذكر علامه رحمه الله در منتهى فتواى ثوري ، وأبى يوسف را كه حمل بر تقيّه نكرده‌اند ، با وجود ذكر علامه رحمة اللّه در منتهى فتواى ثوري ، وأبى يوسف را كه قائلند به اينكه رؤيت قبل الزوال دليل براي ليلهء ماضيه [ است ] ، أحاديث اعتبار رؤيت قبل الزوال حمل بر تقيّه نكرد ، وجهي نداشت تا حمل كند . بلى بعضي از ايشان به اعتبار فتواى أبى يوسف ، وثوري به عدم اعتبار رؤيت قبل از زوال ، أحاديث قول اوّل را حمل بر تقيّه كرده‌اند وبايد دانست اين حمل مردود وموهون باطل است . از راه قلّة التتبّع وعدم احاطه اين حمل كرده ، محلّ تعجّب وضحك است . بسيارى از أحاديث ما علوي وباقرى است . أوقات صدور اخبار علويّه وباقريّه ، أبو يوسف وثوري نبودند ؛ پس حمل بر تقيّه غلط است [ و ] بىوجه ، وحمل أحاديث قول دوم بر فرض محكميّت آنها ، بر تقيّه موجّه است ، از راه فتواى صريح عمر ، وأبى حنفيه ، وشافعي ، ومالكي . وامّا أحاديث صادقيّه كه از صادق أهل بيت ( عليهم الصلاة والسلام ) صدور يافته - همچنان كه بعضي از أحاديث قول اوّل از آن جناب صدور يافته - پس بايد دانست در بعضي از كتب سير وفقه تحرير يافته كه أبو يوسف در زمان خلافت رشيد قضاوت مىكرده . رشيد