تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 599

مساهمون:

ص٥٩٩
ايشان قوّت وتكافؤ وتعارض ندارند با أحاديث ما ، نه از حيثيّت سند كه أسانيد أكثر أحاديث ما صحاح‌اند ، بعضي موثّقند وبعضي مرسل ، مثل مسنداند وأسانيد أحاديث ايشان موهون وضعيفند ونه از حيثيّت كثرت كه أحاديث ما قريب به تواتراند ، اعني : مستفيضة متقاربة به حدّ تواتر است واگر أحاديث مطلقه را كه در رؤيت وارد شده : « أفطر للرؤية وصم للرؤية » ضمّ كنيم به أحاديث خاصّهء مستفيضه ، قطعا متواتر مىشوند ، غايت ما يقال اينكه اين أحاديث مطلقه را به اعتبار اجماع وأحاديث بسيار تقييد مىدهيم ، اعني : رؤيت وقت زوال . وبعد از زوال دليل افطار نيست ، به حكم اجماع وأحاديث كثيره ايشان كه رؤيت بعد از زوال ووقت زوال دليل ليلهء ماضيه نيست واز ليلهء قابله است ونه از حيثيّت دلالت كه دلالت أكثر أحاديث ما صريح واضحند وبعضي ظاهر ، به خلاف أحاديث ايشان كه صراحت ندارند ونه ظهور ، بر فرض تسليم ظهور ، ظهور في الجملة واضطراب في الجملة هم دارند ؛ پس قاصرة الدلاله‌اند . چگونه ممكن است از مضمون أحاديث مستفيضهء قريبهء به تواتر وبه اعتبار انضمام متواتر اعراض كرد ودست كشيد به اعتبار أحاديث چند كه ضعف أسانيد وقصور دلالت نهايت تشابه واضطراب را دارند ، وجايز نيست خروج از مضامين وافتاء به خلاف آنها داد ! اگر بگويى : اجماع منقول داريم ، وهمچنين شهرت داريم معاضد وجابر اين أحاديث قول دومند ، پس از راه اعتضاد وانجبار صلاحيت دارند دلايل بشوند ومعارضه نمايند با أحاديث قول اوّل ، وأحاديث قول اوّل را بايد تأويل وحمل بر تقيّه كرد يا طرح . در جواب مىگوييم : اجماع منقول از تذكره « 1 » كه « عند علمائنا » گفت معارض است با اجماع منقول از سيّد مرتضى علم الهدى « 2 » كه أقوى وأرجح است از اجماع علّامه رحمه اللّه در تذكره ؛ كه سيّد فرموده : « رؤيت هلال قبل از زوال ، دليل ليلهء ماضيه است واين صحيح است واين مذهب اماميّه ، وبه اين قائل است جناب أمير المؤمنين عليه السلام وعالم ربّانى اين أمّت ابن عبّاس ، وابن عمر ، وابن مسعود ، وانس ، ومخالفى براي ايشان نيست » . اجماع سيّد از حيثيّت صراحت ونسبتش به جناب أمير المؤمنين عليه السلام وقرب عصر أو به اعصار ائمّهء
هامش
( 1 ) . تذكرة الفقهاء ، ج 6 ، ص 126 ، المسألة 77 . ( 2 ) . المسائل الناصريات ، ص 291 ، المسألة 126 .