تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 113

مساهمون:

ص١١٣
بِالْخُنَّسِ * الْجَوارِ الْكُنَّسِ
« 1 » وسير اينان چنان نهاد كه راجع نشود ، وقوله :
وَقَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا
گفتند : « قدّر » به معنى جعل كرد ، براي آن متعدّى كرد آن را به دو مفعول . وبعضي دگر گفتند : آن خواست ، وقدّر له منازل ، وآن را تقدير كرد منازلى . بعضي ديگر گفتند : ضمير راجع با قمر است ، براي آنكه أو أقرب المذكورين است ، ونيز براي آنكه اعتنا به شأن أو بيشتر است از آنكه ماههاى عرب بر اوست از محرّم تا به ذو الحجّه ومعاملات ومداينات وآجال ديون وجز آن بر ماههايى است كه علامت آن اهلّه باشد . ومنازل ، بيست وهشت منزل است بر عدد شبهاى ماه ، جز آن دو شب ( كه ) در سرار در باشد كه نبينند أو را ، وگفته‌اند : در نور آفتاب بود از وقت اجتماع تا به آن وقت كه دوازده درج يا كما بيش ( از ) أو بازپس افتد ، على خلاف بينهم في ذلك ، هر شب به يك منزل باشد از اين منازل ، ونامهاى منازل اين است : الغفر ، الزّبانى ، الإكليل ، القلب ، الشّولة ، النّعائم ، البلدة ، سعد الذّابح ، سعد بلغ ، سعد السعود ، سعد الأخبية ، فرغ الدّلو المقدّم ، فرغ الدّلو المؤخّر ، بطن الحوت ، الشّرطان ، البطين ، الثريّا ، الدّبران ، الهقعة ، الهنعة ، الذّراع ، النّثرة ، الطّرفة ، الجبهة ، الزبرة ، الصرفة ، العوّاء ، السماك ، واين أسماء كواكب است كه منازل قمر باشد ، وگفتند : أراد وقدّرهما ، يعنى براي آفتاب وماه منازلى تقدير كرد ، ولكن اكتفا كرد به ذكر يكى از دگر ، وچنان كه گفت :
وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ . . .
« 2 » وچنان كه شاعر گفت :
رماني بأمر كنت منه ووالدي * بريئا ومن جول الطويّ رماني
ومنازل شمس با قمر وزهره ومشترى ومرّيخ وزحل وعطارد كه جمله هفت‌اند ، اين دوازده است كه آن را بروج خوانند ، وآن : حمل است وثور وجوزاء وسرطان وأسد وسنبله وميزان وعقرب وقوس وجدى ودلو وحوت . آنگه از تقدير أو ( جلّ جلاله ) آن است كه مقام اين كواكب در اين بروج مختلف ساخت مقام ماه در هر برجى دو روز ونيم باشد ، وفلك به يك ماه ببرّد ، ومقام آفتاب در هر برجى يك ماه باشد ، وفلك به يك سال ببرّد . . . . آنگه بيان كرد كه اين چرا كردم ، گفت :
لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسابَ
تا شما عدد سألها بدانى وحساب بشناسى براي آنكه حساب از دو گونه است : يكى حساب تازيان
هامش
( 1 ) . التكوير ( 81 ) : 15 - 16 . ( 2 ) . التوبة ( 9 ) : 62 .