فرموده :
( وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى )
كه مراد آيه اول ، پدران و مادران قوم بنىاسرائيل و خويشاوندان آنهاست كه پيش از آن با صراحت ذكر شدهاند ، و مراد آيه دوم پدر و مادر و خويشاوندانِ مرجع ضمير در
( وَ اعْبُدُوا ) *
و
( لا تُشْرِكُوا ) *
است كه مؤمنانِ اين امتند .
و اكنون كه اين معنى ثابت شد مىگوئيم : « هنگامى كه خداوند در آيه خمس مىفرمايد :
( وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى )
بناچار بايد مراد از « ذىالقربى » در اينجا ، خويشاوندان رسول خدا ( ص ) باشند كه نامش پيش از آن ، بدون فاصله ، ذكر شده است ؛ و اگر چنين نيست ، پس مراد خدا از « ذىالقربى » در اينجا چه كسانى هستند ؟ !
همچنين است حال « ذىالقربى » در آيهء 7 سورهء حَشْر كه مىفرمايد
: ( ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى )
« آنچه را كه خداوند از اهل اين آباديها به رسولش بازگردانيد ، از آنِ خدا و رسول و خويشاوندان است » كه مراد از آن ، خويشاوندانِ رسول خداست كه نام او پيش از آن با صراحت بيان شده است .
و نيز ، مراد از « قربى » در آيه 23 سورهء شُورى كه مىفرمايد
: ( قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى ) :
« بگو : من هيچ مزدى از شما نمىخواهم جز مودّت خويشاوندان » مراد از آن ، خويشاوندانِ ضميرِ فاعل در ( أسألكم ) است كه همان رسول خدا ( ص ) است . « 1 »
هامش
( 1 ) . ممكن است دانشمندان آينده ، بحث ما دربارهء « ذىالقربى » و امثال آن را توضيحِ واضحات بدانند ، چيزى كه صرف وقت در شرح آن شايسته نباشد ؛ آرى آنها نمىدانند كه ما از ادّعاهاى نوخاستهء اين عصر كه از فهم مصطلحات اسلام و عقايد و احكام آن بسى منحرف و بعيد است چه مىكشيم ! و اين است كه ما را وادار مىكند تا به اين شرح و بسط بپردازيم !