اما آنچه كه از اين دو روايت به دست مىآيد كه : « سهم خدا و سهم رسول خدا يكى است » اين معنى مخالف ظاهر آيه خمس است ، چون خداوند خمس را در اين آيه به شش سهم تقسيم كرده است : مگر آنكه مراداين باشد كه مورد مصرف آن دو سهم يكى باشد ، نه آنكه هر دوسهم يك سهم باشد .
همچنين است روايتِ « قَتاده » كه با ظاهر آيه نمى سازد ، چون گويد : « رسول خدا ( ص ) هرگاه غنيمتى به دست مى آورد آن را به پنج سهم تقسيم مىكرد و خمس آن براى خدا و رسول خدا بود و بقيه را بر مسلمانان تقسيم مىنمود ، و آن « خمس » ى را كه از آن خدا و رسول بود ، براى رسول و خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و در راه ماندگان قرار مىداد ، و اين خمس به پنج سهم تقسيم مىشد : سهمى براى خدا و رسول خدا و . . . » « 1 » و از روايت « ابن عباس » در تفسير طبرى چنين برمىآيد كه آن دو سهم را به يك سهم ، تبديل كردن ، بعد از وفاتِ رسولخدا ( ص ) صورت گرفته است . چنان كه ابن عباس گفته است : سهمِ خدا و
سهمِ پيامبر را يكى كردند ؛ و ذوىالقربى نيز يك سهم داشت ، كه اين دو سهم براى سلاح و مركب اختصاص يافت . » « 2 » و طبرى از « مجاهد » گويد : « صدقه بر آلمحمد ( ص ) حلال نبود و بدين خاطر يك پنجم خمس به آنان اختصاص يافت » . 3
وگويد : « خداوند مىدانست كه در بنىهاشم نيز فقيرانى خواهد بود ، لذا خمس را براى آنها جايگزين « صدقه » كرد . » 4
وگويد : « اينان خويشاوندان رسول خدايند ، كسانى كه صدقه برآنان روانيست . » 5
هامش
( 1 ) . تفسير طبرى ، ج 10 ص 4 .
( 2 ) تا 6 . همان ، ج 10 ص 5 .