جابر روايت كنند كه او گفته است : « ما در زمان پيامبر صلىاللهعليهوآله و ابىبكر و عمر ، « ازدواج موقت » كرديم ، تا آنكه عمر به خاطر اقدام عمرو بن حريث ما را از آن باز داشت . »
ه ) بيهقى در سنن خود و هيثمى در مجمع الزوائد از ابىهريره روايت كنند كه گفته است : « با رسول خدا صلىاللهعليهوآله به سوى غزوه تبوك بيرون شديم و در « ثنية الوداع » فرود آمديم . پيامبر صلىاللهعليهوآله زنانى را ديد كه گريه مىكردند . فرمود : « براى چه مىگريند ؟ » گفته شد : « اينها زنانىاند كه شوهرانشان آنها را « متعه » [ ازدواج موقت ] كرده و سپس از آنها جدا شدهاند . » رسول خدا صلىاللهعليهوآله فرمود : « حرّم او هدم المتعة النكاح و الطلاق و العدَّة و الميراث ؛ ازدواج و طلاق و عده و ميراث متعه را حرام - يا نابود - كرده است . »
اين روايت در مجمع الزوائد چنين است : « رسول خدا صلىاللهعليهوآله چراغهايى ديد و زنانى را كه مىگريستند . » « 1 »
اشكال اين حديث
در سند اين حديث ، مؤمل بن اسماعيل ، ابوعبدالرحمن عدوى است كه در سال 205 يا 206 وفات كرده و در تهذيب التهذيب گويد : بخارى گويد : « حديث او منكر و ناشناخته است . » و ديگرى گفته است : « كتابهايش را دفن كرد و بعد [ بدون نوشته ] روايت مىكرد . و بدين خاطر ، خطا و اشتباه او بسيار است ، به اندازهاى كه گاهى ، توقف در برابر حديث او بر اهل علم واجب است . زيرا او روايات منكر و ناشناخته را از قول شيوخ ثقه و مورد اعتماد نقل مىكند ، [ به آنان مىبندد ] و اين بسيار بدتر است . چه ، اگر اين روايات منكر و ناشناخته از قول راويان ضعيف بود ، براى آن عذرى مىتراشيديم . » « 2 »
مىگويم : « در متن حديث آمده بود كه : « آنان در ثنية الوداع فرود آمدند . » و ثنية الوداع چنان كه در معجم البلدان آمده ، سنگلاخى است مشرف بر مدينه كه هر كه به سوى مكه مىرود از آن مىگذرد و گويد : « صحيح آن است كه اين نامى جاهلى [ پيش از اسلام ] و قديمى است ، و سبب اين نامگذارى آن است كه مسافران در آنجا وداع و خداحافظى مىكنند . » « 3 »
هامش
( 1 ) . سنن بيهقى ، ج 7 ، ص 207 ؛ مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 264 ؛ فتح البارى ، ج 11 ، ص 73 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب ، ج 19 ، ص 380 - 381 .
( 3 ) . مراجعه كنيد : معجم البلدان ، ماده : ثنية الوداع .