اشكال اين حديث
در سند اين حديث موسى بن عبيده است كه در تهذيب التهذيب درباره او گويد : « احمد گويد : « حديث او منكر و ناشناخته است . » به نظر من نقل روايت او جايز نيست . احاديث ناپسندى را روايت مىكند . » « 1 »
در متن اين حديث آمده است : « ازدواج موقت در اوايل اسلام بود ، تا آنكه اين آيه نازل شد
: إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ . . .
و هر دامنى جز اين دو حرام است . »
و من نمىتوانم فهميد ؛ اگر اين سخن از ابن عباس است ، پس چرا بعد از نيم قرن كه از نزول اين آيه گذشته بود ، با عبداللّه بن زبير ، به مخاصمه و مخالفت برمىخيزد و بر حليت « ازدواج موقت » پاى مىفشارد ؟ بعلاوه ، مگر نكاح متعه و « ازدواج موقت » از مصاديق « ازدواج » نيست ؟ و نيز ، اگر اين روايت صحيح باشد و ابن عباس فتواى خود را پس از نزول اين آيه - در زمان رسول خدا صلىاللهعليهوآله - رها كرده باشد ، پس چه وقت امام على عليه السلام به او - كه درباره « متعه » نرمش نشان مىداد - فرمود : « تو مرد خودخواهى هستى ؟ » « 2 »
د ) از جابربن عبداللّه روايت كردهاند كه گفت : « همراه زنانى كه با آنها « ازدواج موقت » كرده بوديم ، بيرون آمديم كه رسول خدا صلىاللهعليهوآله فرمود : « اينها تا روز قيامت حراماند . »
پس از اين ، آنها با ما وداع كردند ، و بدين خاطر ، آن محل را محل جدايى ناميدند ، در حالى كه پيش از آن محل پيوند بود . » « 3 »
اشكال اين حديث
هيثمى گويد : « اين روايت را طبرانى در اوسط آورده و در سند آن ، صدقة بن عبداللّه است كه احمد بن
حنبل درباره او گويد : « هيچ ارزشى ندارد . احاديث او منكر و ناشناخته است . » و مسلم [ صاحب صحيح ] درباره او گويد : « حديث او منكر است . » « 4 »
مؤلف گويد : « در متن حديث آمده است كه جابر از رسول خدا صلىاللهعليهوآله روايت كرده كه آن حضرت فرمود : « اينها تا روز قيامت حراماند . » در حالى كه در احاديث صحيح و متواتر از
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 10 ، ص 356 - 360 .
( 2 ) . اين روايت را به زودى در باب احاديث صحيح مىآوريم .
( 3 ) . مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 264 ؛ فتح البارى ، ج 11 ، ص 34 .
( 4 ) . قول احمد و مسلم را از شرح حال صدقه در تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 416 ، آورديم .