است :
گويد : به رسول خد صلىاللهعليهوآله عرض كرديم : آيا ما پروردگارمان را در روز قيامت مىبينيم ؟ فرمود : « . . . روز قيامت نداكنندهاى ندا دهد كه هر قومى بايد به سوى آنچه پرستش كرده برود . . . تنها خداپرستان - نيكوكار و بدكار - بر جاى مىمانند . بدانها گفته مىشود : چه چيز شما را نگه داشته ، همه مردمان كه رفتند . مىگويند : ما از آنها جدا شديم ، و ما امروز به او [ خداوند ] نيازمندتريم . ما شنيديم كه ندا كنندهاى ندا درداد كه هر قومى بايد به آنچه پرستيده بپيوندد . و ما منتظر پروردگارمان هستيم . فرمود : پس از آن ، خداوند جبار نزد ايشان آيد و گويد : من پروردگار شما هستم . آنها مىگويند : تويى پروردگار ما ، و جز پيامبران با او سخن نگويند . گويد : آيا ميان شما و او نشانهاى هست كه با آن او را بشناسيد ؟ مىگويند : « ساق » ! پس خداوند « ساق » خود را نمايان سازد و همه مؤمنان او را سجده نمايند . » « 1 »
4 . « مكان » خدا و « عرش » او در مكتب خلفا
برخى از مسلمانان عقيده دارند كه خداوند داراى مكان بوده و از مكانى به مكان ديگر منتقل مىگردد و بر روى عرش خود مىنشيند و به زمين فرود مىآيد و به آسمان بالا مىرود .
در سنن ابن ماجه و سنن ترمذى و مسند احمد از ابورزين روايت كنند كه گفت :
به رسول خدا صلىاللهعليهوآله عرض كردم : يا رسول اللّه ! پروردگار ما پيش از آنكه خلق خود را بيافريند ، در كجا بود ؟ فرمود : « در عماء بود - يعنى چيزى با او نبود - پايين او هوا و بالاى او هوا بود و هيچ مخلوقى در آنجا نبود و عرش او بر آب قرار داشت . » « 2 »
و در روايت ديگرى آمده است كه آن حضرت فرمود :
« عرش او بر بالاى آسمانها اين چنين است : - و انگشتان خود را به شكل قبه و گنبد درآورد - و فرمود : [ بر اثر سنگينى خداوند بر آن ] همانند جهاز شتر به صدا درمىآيد . » « 3 »
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، كتاب التوحيد ، باب قوله « وجوه يومئذ ناضرة الى ربها ناظرة » ، ج 4 ، ص 189 .
( 2 ) . سنن ابن ماجه ، حديث 182 ؛ سنن ترمذى ، تفسير سوره هود ، حديث اول ؛ مسند احمد ، ج 4 ، ص 11 و 12 .
( 3 ) . سنن ابوداود ، كتاب السنة ، حديث 4726 ؛ سنن ابن ماجه ، مقدمه ؛ سنن دارمى ، كتاب الرفائق و نيز مراجعه كنيد : كتاب التوحيد از محمد بن عبدالوهاب ت 1206 هجرى ؛ منهاج السنة ابن تيميه .