2 . يداللّه در مكتب خلفا
در صحيح بخارى و صحيح مسلم و سنن ابوداود و توحيد ابن خزيمه از ابوهريره روايت كنند كه گفت : رسول خدا صلىاللهعليهوآله فرمود : « آدم و موسى با يكديگر مناظره كردند . موسى گفت : اى آدم ! تو پدر ما هستى ، نااميدمان كردى و از بهشت بيرونمان آوردى ، آدم گفت : تو موسايى ! خداوند تو را به سخن گفتن با خود برگزيد و [ تورات ] را با دست خود برايت نوشت . آيا مرا بر چيزى سرزنش مىكنى كه خداوند چهل سال پيش از خلقت من مقدر فرموده است ؟ »
سپس پيامبر فرمود : « آدم و موسى مناظره كردند و آدم بر موسى پيروز شد . » « 1 »
و نيز ، در صحيح بخارى و مسلم و سنن ترمذى و سنن ابوداود و تفسير طبرى و تفسير ابن كثير و تفسير زاد المسير ابن جوزى و تفسير سيوطى از عبداللّه بن مسعود روايت كنند كه گفت :
دانشمندى از يهود خدمت رسول خدا صلىاللهعليهوآله آمد و گفت : « اى محمد و اى ابوالقاسم ! خداوند تعالى در روز قيامت آسمانها را بر يك انگشت نگه مىدارد و سپس آنها را مىجنباند و مىگويد : منم مالك و صاحب اختيار . » رسول خدا صلىاللهعليهوآله از گفته اين دانشمند در شگفت آمد و خنديد و او را تصديق كرد و اين آيه را تلاوت فرمود :
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ ؛
« 2 »
خدا را آنچنان كه شايسته مقام اوست ، نشناختند . زمين در روز قيامت يك جا در قبضه اوست و آسمانها در هم پيچيده در يد قدرت اويند . منزه است و برتر از آنچه شريك او مىپندارند . « 3 »
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم ، كتاب القدر ، باب حجاج آدم موسى ، ص 2042 - 2043 ، حديث 13 ، 14 و 15 ؛ صحيح بخارى ، كتاب القدر ، باب تحاج آدم و موسى عنداللّه ، ج 4 ، ص 98 ؛ كتاب التوحيد ، باب قوله « و كلم اللّه موسى تكليما » ، ج 4 ، ص 199 ؛ سنن ابوداود ، كتاب السنة ، باب فى القدر ، ج 4 ، ص 222 ؛ توحيد ابن خزيمه ، ص 54 - 57 .
( 2 ) . سوره زمر ، آيه 67 .
( 3 ) . صحيح بخارى ، كتاب التفسير ، ج 3 ، ص 22 و كتاب التوحيد ، ج 4 ، ص 192 ؛ صحيح مسلم ، كتاب صفة القيامة . . . ، حديث 19 ، 20 ، 24 و 25 ، ص 2147 - 2148 ؛ سنن ترمذى ، كتاب التفسير ، ج 5 ، ص 371 ؛ سنن ابوداود ، ج 4 ، ص 234 ؛ در تفسير طبرى و تفسير ابن كثير و ابن جوزى و سيوطى در تفسير آيه مذكور .