3 . تميم دارى :
تميم دارى كسى است كه از راهبان نصارا بود ، او سخنگوى رسمى قبل از نماز جمعه
شده بود . « 1 »
هامش
( 1 ) . أبو رقية تميم بن أوس بن خارجة الدارى ، اصلًا نصرانى بود ، در سال نهم از هجرت ، به مدينه آمد و مسلمان شد . صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 204 راهب اهل فلسطين و عابد مردم آنجا بود . ( الاصابة فى تمييز الصحابة ، ج 1 ، ص 186 ، ترجمه شماره 827 ) و از علما و دانايان به تورات و انجيل به شمار مىرفت . ( تهذيب التهذيب ، ج 1 ، ص 511 چاپ اول حيدرآباد ) بنا به روايت صحيح بخارى ( كتاب الوصايا ، ج 4 ، ص 13 و 14 ، چاپ عبدالحميد ) سبب مسلمان شدن تميم دارى آن بود كه به هنگام سفرى تجارى ، با عدى بن بداء و مردى از بنىسهم ، همراه مىشود و در راه مرد سهمى درمىگذرد و اموالش را به اين دو مىسپرد تا به خانوادهاش بازگردانند و صورت اموال خود را نيز بىخبر از آن دو در ميان كالاها مىگذارد . اين دو خيانت مىكنند و بهترين اموال مرد سهمى و از جمله جام نقرهاى طلاكارى شدهاى را كه سيصد مثقال طلا در آن به كار رفته بود براى خود برمىدارند و به هنگامى كه ورثه مرد متوجه مىشوند ، اين دو به دروغ در حضور پيامبر قسم مىخورند كه از اين امر بىخبرند . بالأخره حقيقت آشكار مىگردد و آيات 106 و 107 ، سوره مائده در قدح تميم دارى و عدى بن بداء نازل مىشود و آنها به خيانت خويش اعتراف مىكنند . در اين مرحله پيامبر صلى الله عليه وآله حكم كردند كه آن دو بايد جام يا پول آن را به ورثه مرد سهمى بازگردانند . سپس به تميم فرمودند : « واى بر تو اى تميم ! اسلام بياور تا خداوند از تو درگذرد » و بدين ترتيب ، تميم ، مسلمان مىشود .
در عصر خلافت عمر بن الخطاب ، تميم دارى مورد عنايت ويژه وى قرار گرفت . عمر او را « خير أهل المدينة ؛ بهترين فرد مدينه » ( الاصابة ، ج 3 ، ص 473 ، چاپ 1358 قاهره ) و « بهترين مؤمن » ( سير أعلام النبلاء ، ج 2 ، ص 446 ، چاپ بيروت 1401 ) ناميد . و به دو مأموريت داد كه در روز جمعه هر هفته به عنوان خطيب قبل از نماز جمعه ، براى عموم مسلمانان مدينه سخنرانى كند .
در زمان حكومت عثمان ، تميم دارى موظف شد تا هفتهاى دو روز به اين كار بپردازد . ( تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 3 ، ص 360 )
خليفه ثانى ، تميم دارى را ملحق به اهل بدر كرد و او در كنار پيشقدمان و بزرگان اسلام قرار گرفت و از بيت المال به او ، پنج هزار درهم اختصاص يافت . ( فتوح البلدان ، ص 556 ، چاپ مصر )
هنگامى كه عمر دستور داد تا نمازهاى مستحب و نافله ماه رمضان به جماعت خوانده شود سال 14 هجرى دو نفر را به امام جماعت منصوب داشت كه يكى از آنها تميم دارى بود . او با لباسى كه به هزار درهم خريده بود به نماز حاضر مىشد و بر مسلمانان امامت مىكرد . ( تاريخ ابن عساكر ، ج 10 ، ص 479 ) تميم دارى تا پايان خلافت عثمان در مدينه بود و به نشر اسرائيليات مىپرداخت . پس از قتل عثمان به شام فرار كرد و در سال چهلم هجرى در آنجا از دنيا رفت . براى آشنايى بيشتر با تميم دارى رجوع كنيد به : نقش ائمه در احياء دين ، ج 6 ، ص 83 - 99 .