پيامبر ( وحى بيانى ) را جدا كرد كه باقى نماند . « 1 »
عمر كه مُرد ، عثمان ، آن قرآنِ بىوحى بيانى ( قرآن جمعآورىشده بىتفسير ) را از حفصه گرفت و دستور داد هفت نسخه از روى آن نوشتند و شش نسخه از آن را به مكه ، يمن ، دمشق ، حمص ، كوفه و بصره فرستاد . يك نسخه را هم نزد خود در مدينه نگاه داشت . « 2 » قرآنى را كه آوردند ( نسخه حفصه ) ، غلط املايى داشت . عثمان گفت :
« فيهِ لَحْنٌ سَتُقيمُهُ الْعَرَبُ بِألْسِنَتِها
؛ « 3 » در اين قرآن غلط املايى وجود دارد كه عرب آن را با زبان خودش درست خواهد خواند . » معناى اين جمله ، درست فهميده نشده است . « لحن » يعنى غلط املايى . مسلمانها آن غلطهاى املايى را هم تا امروز در نوشتن قرآن نگاه داشتهاند . اين قرآنى كه امروز بين مسلمانها هست ، همان قرآنى است كه در زمان عثمان با همان غلطهاى املايى نوشته شده بود . مانند كلمه « رحمان » كه به صورت « رحمن » نوشته شده ، يا كلمه « بسطة » كه به صورت « بصطة » نوشته شده است . « 4 »
اينكه گفتهاند عثمان قرآن را جمع كرده ، من در جلد دوم القرآن الكريم و روايات المدرستين ثابت كردهام كه اشتباه است . « 5 »
قرآن در زمان پيامبر صلى الله عليه وآله با وحى جبرئيل جمع شده است
إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ
. . .
ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ ؛
« 6 »
جمع كردن و خواندن قرآن برعهده ماست . . . سپس بيان و توضيح آن نيز برعهده ماست .
اولين بار ، قرآن را خدا در سينه پيامبر صلىاللهعليهوآله جمع كرد و هر سال ، ماه رمضان ، جبرئيل با
هامش
( 1 ) . كنزالعمال ، ج 2 ، ص 204 ، حديث 3023 ، طبع دائرة المعارف العثمانيه ، حيدرآباد ، 1364 هجرى .
( 2 ) . تاريخ الاسلام ذهبى ، ج 2 ، ص 144 - 145 .
( 3 ) . الدر المنثور ، ج 2 ، ص 246 ؛ كنز العمال ، ج 2 ، ص 372 ؛ منتخب كنز ، ج 2 ، ص 51 ، به نقل از مصاحف ابن ابىداود و مصاحف ابن انبارى .
( 4 ) . نمونههاى ديگر : لنسفعن به صورت لنسفعا نوشته شد در سوره علق ، آيه 15 ؛ ليكونن به صورت ليكونا نوشته شد در سوره يوسف ، آيه 32 . يا ليت به صورت يليت نوشته شد در سوره زخرف ، آيه 38 . يعيسى نوشته شد در سوره آل عمران ، آيه 55 .
شركاءُ به صورت شركؤُا نوشته شد در سوره مائده ، آيات 110 و 116 . لشىء به صورت لشاْىءٍ نوشته شد در سوره كهف ، آيه 23 . بِايدٍ به صورت باييدٍ نوشته شد در سوره ذاريات ، آيه 47 .
( 5 ) . القرآن الكريم و روايات المدرستين ، ج 2 ، ص 71 - 95 .
( 6 ) . سوره قيامت ، آيات 17 و 19 .