گريست و از مسلمانان خواست تا بر حمزه بگريند ! « 1 » و نيز ، دو ركعت نماز مستحبى بعد از عصر را ممنوع ساخت . با آنكه پيامبر ( ص ) هرگز آن دو ركعت را ترك نمىكرد ! « 2 »
چنان كه عثمان هم نماز چهار ركعتى را در سفر تمام خواند ، با آنكه شكسته خواندنش در سفر واجب است . « 3 »
همانگونه كه معاويه نيز فرمان داد تا امام على ( ع ) را ، بر تمام منابر مسلمانان ، در همه مساجد ، در خطبه نمازهاى جمعه و عيد ، لعنت كنند و پيروان او اين سيره را ، از سال چهلم هجرى تا آنگاه كه عمر بن عبدالعزيز ممنوعش ساخت ، استمرار بخشيدند !
و آنچه كه خليفه يزيد بن معاويه انجام داد ! ! !
آرى ، اجتهادات خلفا و بزرگان مكتب آنها در مقابل احكام « كتاب و سنت » ، بدينگونه ، گسترش يافت و تبديل احكام اسلامى ، گاهى با عنوان « تأويل » ، گاهى با عنوان « اوّليّات » و مشهورتر از همه با عنوان « اجتهاد » فزونى گرفت ، و آنچه بر اين آشفته بازار افزود ، احاديثى بود كه در تأييد اعمال و اقوال خلفا روايت شد ! بنگريد :
هامش
( 1 ) . صيحح بخارى ، ابواب الجنائز ، باب البكاء عند المريض ، و باب يعذب الميت يبكاء اهله عليه ، و باب الرجل ينعى الى اهلالبيت بنفسه و باب قول النبى ( ص ) انّا بك لمحزونون . صحيح مسلم ، باب البكاء على الميت من كتاب الجنائز ، و باب رحمته من الصبيان و العيال . تاريخ طبرى و تاريخ ابن اثير در بحث موت ابىبكر ، حوادث سال 13 ه - . سنن نسائى ، كتاب الجنائز . مسند احمد 1 / 335 و 2 / 40 و 333 . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد 1 / 111 و شرح حال حمزه در استيعاب .
( 2 ) . صحيح مسلم ، باب معرفة الركعتين كان يصلّيهما بعد العصر . موطّأ مالك ، موارد النهى عن الصلاة بعد الصبح و العصر ، و شرح آن از زرقانى .
( 3 ) . صحيح مسلم ، كتاب صلاة المسافرين و قصرها ، صحيح بخارى ، باب ما جاء فى التقصير . مسند احمد 4 / 94 . تاريخ طبرى و تاريخ ابن اثير فى ذكر ما نقم على عثمان . .