رسول خدايند ، همانانى كه خداوند در آيه 214 سورهى شعرا يادشان كرده و فرموده : ( وَ أَنْذِرْ عَشيرَتَكَ الْأَقْرَبين ) : « و خويشاوندان نزديكت را بيم ده » كه آنها نوادگان عبدالمطلباند ، زنان و مردان آنها ، و ايشان غير از اهلبيت پيامبرند . و ملاك استحقاق در اين سه گروه دو چيز است :
الف - خويشاوندى با رسول خدا .
ب - نياز به دريافت خمس براى خرج زندگى ؛ در حالى كه استحقاق صاحبان سهما سه گانه اول يعنى : خدا و رسول و ذىالقربى ، تنها به خاطر عنوان بود نه نياز !
اين نيمه از خمس تنها به مقدار كفاف و عفاف بر اين سه گروه از بنىهاشم تقسيم مىشود ، به مقدارى كه نياز يك سالشان را بر طرف سازد ، و اگر چيزى از آن زياده آمده در اختيار حاكم است ، و اگر به مقدار نباشد و آنها را بىنياز نسازد ، بر حاكم است كه از بيتالمال به قدرى كه بىنيازشان كند در اختيارشان گذارد ، و اين بر عهده اوست چون زيادتى هم به او باز مىگردد .
اين سه گروه بايد از طريق پدر به عبدالمطلب برسند ، و اگر تنها از راه مادر به او منتسب باشند ، چيزى از خمس بدانها داده نمىشود و « صدقات » بر آنها حلال است ؛ چون خداى متعال [ احزاب / 33 ] فرموده : ( ادْعُوهُمْ لِآبائِهِ ) : « آنها را به نام پدرانشان بخوانيد » .
و از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : « نوادگان مطّلب نيز با هاشميان در سهام خمس شريكند » و در حديث ديگرى است كه فرمود : « اگر عدالت اجرا مىشد ، هيچ فرد هاشمى يا مطّلبى نيازمند صدقه نمىشد ، چون خداوند عزّوجلّ در كتاب خود چيزى را براى آنان مقرر داشته كه با آن گشادهدست مىشوند » سپس فرمود : « انسان اگر چيزى نيافت ، ميته و مردار نيز بر او حلال مىشود ، و صدقه براى احدى از آنان روا نباشد ، مگر آنكه چيزى نيابد و از كسانى شود كه ميته بر او رواست » .
معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى ) — صفحة 181
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص١٨١