و شيخ عبدالوّهاب عبداللطيف در حاشيهاش بر كتاب تطهير اللسان - پس از آن كه از كتاب « دراسات اللّبيب » نقل مىكند كه گفته است : « بسيارى از صحابه بدعتهاى معاويه را مردود و ناروا دانستهاند » - گويد : « او براى نمونه وقايع و فتاوايى را يادآور شده كه مرجع همه آنها به اختلاف مجتهدان در فتوا و عدم علم به نصّ بازمىگردد ، و همانند آن براى صحابه و غير صحابه اتفاق افتاده و اين ، معاويه رااز صفّ مجتهدان خارج نمىكند » . « 1 »
ط - ابو الغاديهى مجتهد ، قاتل عمّار :
ابنحزم در كتاب « الفصل » گويد : « عمّار كه به دست « ابو الغاديه » كشته شد ، از حاضران در « بيعت رضوان » و از كسانى است كه خداوند نيّت درونىاش را تصديق ، سكينه و آرامش را بر او نازل و از وى خشنود گرديده بود . و ابوالغاديه ( رض ) نيز ، متأوّلِ مجتهدى بود كه به اشتباه بر او ستم نمود و در عين حال يك پاداش را دارد ؛ و او همانند قاتلان عثمان ( رض ) نيست ؛ چون آنها را مجال اجتهاد در كشتن او نبود . . . » « 2 »
و ابنحجر نيز در اصابه ، شرح حال ابوالغاديه ، چنين گفته و او را از صحابه مجتهد به شمار آورده است .
ى - مجتهدان بالجمله :
ابنتيميه در پاسخ علّامه حلّى كه گفته است : « اما مطاعن اين جماعت چنان
هامش
( 1 ) . شيخ عبدالوهّاب مدرس دانشكده شريعت در قاهره بوده و حاشيه او در ص 18 كتاب « تطهير اللسانِ » ابنحجر آمده ، و كتاب « دراسات اللبيب » تأليف معينبن امين است كه نقل مذكور از « دراسة الثانيه » آن است .
( 2 ) . الفصل ، ج 4 ص 161 . .