ز - معاويةبن ابىسفيان :
فقيهِ مجتهدى كه مقابله به مثل نمىكند ، و دانشمندى كه از حدّ تجاوز نمىنمايد « 1 »
ح - وزير معاويه عمروبن عاص :
ابنحزم در كتاب « الفصل » خود گويد : « معاويه و همراهان او خطاكارانِ مجتهدِ مأجورى هستند كه يك اجر مىبرند » « 2 »
و گويد : « معاويه - كه رحمت خدا بر او باد - خطاكار مأجور به اجر واحد است ، چون مجتهد بود » . « 3 »
و بار ديگر معاويه و عمروبن عاص را يادآور شده و گويد : « اين دو در مسائل خون و خونريزى اجتهاد كردند ؛ همانگونه كه فتوا دهندگان در اين باره اجتها مىكنند ؛ چنان كه برخى از فتوا دهندگان كشتن ساحر را واجب مىدانند و برخى ديگر چنين نظرى ندارند ؛ پس ، ميان اين اجتهادات ، و اجتهاد معاويه و عمروبن عاص و ديگران ، اگر جهل و كوردلى و تخليط نادانسته نباشد ، چه فرق است ؟ » « 4 »
و ابن تيميه نيز در بيان عذر معاويه و اقدامات او گويد : « او مجتهد بود » و گويد : « او در اين باره همانند علىبن ابيطالب است » « 5 »
و ابنكثير گويد : « معاويه مجتهد و مأجور است ؛ انشاءالله » . « 6 »
هامش
( 1 ) . اين صفاتى است كه ابنحجر هيثمى در تطهير اللّسان خود ( ص 22 ) به او داده است .
( 2 ) . الفصل فى الملل و الأهواء و النحل ، نوشته ابومحمد علىبن حزم اندلسى ظاهرى ( متوفاى 456 ه - ) چاپ مصر 1321 ه - ج 4 ص 141 ، كه در حاشيه آن نيز ، ملل و نحل شهرستانى آمده است .
( 3 ) . همان ، ج 4 ص 89 .
( 4 ) . همان ، ج 4 ص 160 .
( 5 ) . منهاج السنّة ، ج 3 ص 261 ، 257 - 276 ، 284 و 288 - 289 .
( 6 ) . تاريخ ابنكثير ، ج 7 ص 279 . .