و - بانوى مجتهده امّ المؤمنين عايشه :
ابنتيميّه در پاسخ اشكالِ « علّامه حلّى » بر « امّ المؤمنين عايشه » گويد : « امّا اين اشكال او كه گويد : « عايشه با حكم خداى متعال مخالفت كرد و فرمان قرآنى : ( وَ قَرْنَ في بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى ) « 1 » را ناديده گرفت » ، اين اشكال وارد نيست ؛ زيرا او - رضى الله عنها - همانند دوران جاهليّت پيشين خودنمائى نكرد ، و فرمان استقرار و آرام گرفتن در خانهها نيز ، با خروج مصلحتى منافات ندارد . . . « 2 » و اگر سفر مصلحتى زنانِ پيامبر براى عايشه جايز باشد ، او تأويل و اجتهاد كرده و اين سفر را به مصلحت مسلمانان دانسته است ؛ و چون خطاى مجتهدِ خطاكار بخشيده است ، بخشش و آمرزش براى عايشهى مجتهده ، بدان خاطر كه در خانه خود آرام نگرفت ، اولى است ؛ و با اين توجيه ، خروج عايشه - رضى الله عنها - پاسخ داده مىشود ؛ و اگر مجتهد خطاكار باشد ، اين خطا در كتاب و سنّت بخشوده است » . « 3 »
و قرطبّى گويد : « او مجتهدهى مصيب و درستكار بود ، و در تأويل و اجتهادى كه كرد مُثاب و مأجور ؛ زيرا ، هر مجتهدِ در احكام ، مصيب و درستكار است » . « 4 »
هامش
( 1 ) . يعنى : « [ اى زنان پيامبر ! ] « در خانههاى خود آرام بگيريد و همانند دوران جاهليّت پيشين خودنمائى نكنيد »
( 2 ) . علّامه حلى ، ابومنصور جمال الدين حسنبن يوسف مطهر حلّى ( 467 - 752 ه - ) از جمله تأليفات او « منهاج الكرامة » است كه ابنتميميه بر آن ردّ نوشته و « منهاج السنة » اش ناميده ، و ما در اين بحث به چاپ اميريه 1322 ه - آن مراجعه كرديم .
( 3 ) . منهاج السنّة ، ابنتيميه ، ج 3 ص 190 .
( 4 ) - تفسير قرطبى ، ج 14 ص 182 ، در تفسير آيه : ( وَ لا تَبَرَّجْنَ ) . .