بارى ، سرانجام بيعت ابوبكر بدين گونه بود . بيعتى كه خليفه عمر آن را لغزشى شتابزده توصيف كرد و خلافت خلفاى سهگانه : « ابوبكر و عمر و عثمان » بر آن استوار بود و اكنون بدان استدلال مىكنند .
سوم - نقد و بررسى استدلال به عمل صحابه
استدلال به « عمل صحابه » هنگامى صحيح و تمام است كه سيره آنها در رديف كتاب و سنت بوده و يكى از مصادر و مدارك شريعت اسلامى باشد و درباره آنها همانى نازل شده باشد كه درباره رسول خدا نازل گرديده است . مانند اين دو آيه شريفه كه مىفرمايد :
«
لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ
» « 1 »
« همانا رسول خدا براى شما اسوه و الگويى نيكوست » .
«
ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا
» « 2 »
« آنچه را كه رسول خدا براى شما آورده بگيريد و از آنچه نهىتان كرده بازايستيد »
و بدون آن ، عمل صحابه حجّتى را بر ما اثبات نمىكند . اضافه بر آن ، نمىدانيم به كدام يك از صحابه اقتدا نماييم ؟ زيرا قول و فعل برخى از صحابه با برخى ديگر مخالف است .
و بدين خاطر است كه علما و دانشمندان در چگونگى تشكيل خلافت اختلاف نظر دارند كه آيا خلافت با بيعت يك نفر تشكيل مىشود ؛ چنان كه
هامش
( 1 ) - احزاب / 21 .
( 2 ) - حشر / 7 .