حيرت و آثار آن
پس از آنكه سالك بر اثر بهرهگيرى كامل از آيات ظاهره و باطنه و تجلى صفات و ذات و شدت اشتياق او به حقتعالى به منزل تحير كه هفتمين وادى سلوك است نايل گرديد آسمان و زمين براى او مانند زندان و يا كاخ و قلعهايست كه در آن محبوس گرديده و هرگاه كه تصميم بگيرد راه فرار و خلاصى براى خويش بدست آورد حجابهاى آيات و علامات از آسمان و زمين با او روبرو شده و تمام چيزهايى كه در روى زمين است از آتش و نور و حيوان و نبات و سنگ و كلوخ و هر چه از آنها بوجود مىآيد با وى به برابرى مىپردازند اكنون آيات الهى گاهى در تحير با وى موافقت مىنمايند و هنگامى در اندوه و ناراحتى با وى همگام مىشوند تا به حدى كه صداى گريه ايشان شنيده مىشود گاهى او را به خود مىخوانند و هنگامى از يك يك آنها صدائى مىشنود كه پيش من آى و به عجائبى كه در من نهفته شده است نگران باش آرى همگى آنها عجيب است هر چند گياه زمين يا درهء آسمان باشد و گاهى تغيير حال و همت آن با كمال بسر حدى مىرسد كه آيات خدا را در خود و يا خود را در درون آنها مشاهده مىنمايد و يا احساس مىكند كه ستارگان بر او مىريزند و يا آسمان بر او فرود مىآيد و يا احساس چشش آسمان را در درون خويش مىنمايد و يا خود را بر فراز آسمان مشاهده مىنمايد و در عين حال نگران به زمين است .