6 - هشام بن حكم مىگويد : به امام صادق عليه السّلام عرض كردم مرا از آنچه سجده بر آن جايز است و آنچه سجده بر آن جايز نيست ، آگاه سازيد . حضرت در پاسخ فرمودند : سجده ، فقط بر زمين و يا آنچه از زمين مىرويد بجز گياهان خوردنى و پوشيدنى ، جايز است .
گفتم : فدايت شوم ! علّت اين امر چيست ؟ حضرت فرمودند : چونكه سجده ، خضوع و تواضع در برابر خداوند متعال است ، بنا بر اين ، سزاوار نيست كه بر خوردنيها و پوشيدنيها سجده شود ؛ زيرا فرزندان دنيا ، بندهء آنچه مىخورند يا مىپوشند ، هستند و سجدهكننده در سجدهاش در حال عبادت و پرستش خداوند متعال است و از اين رو شايسته نيست كه پيشانى خود را در حال سجده بر معبود فرزندان دنيا قرار دهد ، كسانى كه فريفتهء دنيا شده و بدان مغرور گشتند . در هر
هامش
را با چه چيزى فرش كنيم ، به او گفته شد كه با حصيرى كه از ليف خرما بافته شده يا حصيرى كه از چيز ديگرى بافته شده است فرش كن .
عمر گفت : اينجا ( يعنى وادى عقيق ) سرزمين مباركى است ، همانا من شنيدم كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم مىفرمود : وادى عقيق ، وادى مباركى است ، وى گفت : سپس عمر مسجد را با سنگريزه فرش كرد . ( ر . ك :
الطبقات ، ج 3 ، ق 1 ، ص 204 )
از عبيد اللّه بن عمر نقل شده است كه وى گفته است : سفيان بن عبد اللّه ثقفى بر عمر بن خطاب وارد شد ، در حالى كه مسجد با « حصباء » مفروش نبود . او به عمر گفت : آيا وادى عقيق از آن شما نيست ؟ عمر پاسخ داد :
بلى . سپس وى گفت : پس آن را با حصباء وادى عقيق فرش كنيد . پس از آن عمر دستور داد تا مسجد را با حصباء آن وادى مبارك فرش كنند .
به نظر مؤلّف ، هيچگونه منافاتى بين نقل ابن عمر كه مفروش ساختن مسجد را با حصباء مربوط به زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم مىداند و بين نقل ازهرى كه اين امر را مربوط به زمان عمر مىداند ، وجود ندارد ؛ زيرا اين احتمال وجود دارد كه فرش كردن مسجد با حصباء در زمان رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم واقع شده و عمر بعد از تجديد بناى مسجد ، در مورد فرش كردن آن با حصير يا حصباء مشورت كرده است كه فرش كردن با حصباء به او پيشنهاد مىشود و او هم اين كار را انجام مىدهد تا زمانى كه بعدا مسجد با حصير فرش مىشود ، چنان كه از سيرهء حلبيّه نقل شده است .