به صورتى ديگر و تنها نقل كرده است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم او را به خاكآلود كردن صورت و گذاردن پيشانى بر خاك ، امر مىنمايد و « امر » هم وجوب را افاده مىكند . و چنانچه صهيب با سجده كردن بر حصير يا خمره يا سنگ صاف ، از خاك اجتناب مىكرد ، در اين صورت امر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم از وجوب ، به استحباب منصرف مىشود و علّت اين امر همان است كه در آينده از آن بحث خواهيم كرد كه عبارت است از اينكه : سجده بر غير خاك از ساير اجزاى زمين جايز است .
2 - امّ سلمه - رضى اللّه عنها - مىگويد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم غلام ما را - كه افلح ناميده مىشد - مشاهده نمود كه هنگام سجده ، زمين را فوت مىكند تا جايگاه سجدهاش از خاك پاك شود ، حضرت به او فرمود : « يا افلح ! ترّب ؛ يعنى :
اى افلح ! پيشانى خود را به خاك بمال » . « 1 »
3 - پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم فرمود : يا رباح ! پيشانى خود را خاكآلود كن . « 2 »
و در عبارت الإصابة آمده است : ام سلمه - رضى اللّه عنها - مىگويد :
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم از كنار غلام ما - كه رباح ناميده مىشد - عبور مىكرد ، در حالى كه وى نماز مىخواند و محلّ نماز خود را از خاك پاك مىكرد . حضرت به او فرمودند : پيشانى را بر خاك بگذار . « 3 »
هامش
( 1 ) - « رأى النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم غلاما لنا - يقال له افلح - ينفخ إذا سجد . فقال : يا افلح تربّ » .
كنز العمّال ، ج 4 ، ص 212 و 99 و در چاپى ديگر ، ج 7 ، ص 324 . و ج 8 ، ص 86 ، شمارهء 295 و 4559 . الإصابة ، ج 1 ، ص 58 . شرح الاحوذى بر جامع ترمذى ، ج 1 ، ص 272 . اسد الغابه ، ج 1 ، ص 106 با دو عنوان و ترمذى ، ج 2 ، ص 221 .
( 2 ) - كنز العمّال ، ج 4 ، ص 212 و 99 و در چاپ ديگر ، ج 7 ، ص 324 . و ج 8 ، ص 85 ، شمارهء 209 و 4560 . الإصابة ، ج 1 ، ص 502 ، شمارهء 2562 . اسد الغابه ، ج 2 ، ص 161 . و ترمذى ، ج 2 ، ص 221 : « يا رباح ترّب » .
( 3 ) - از امّ سلمه نقل شده است : « مرّ النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم بغلام لنا - يقال له رباح - و هو يصلّى فنفخ ، فقال :