حديث مزبور در عبارتى ديگر ، چنين آمده است : در مورد خواندن نماز در گرماى سوزان به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم شكايت كرديم و حضرت اعتنايى نفرمود « 1 » .
4 - ابن مسعود نقل مىكند : در مورد گرماى سوزان به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم شكايت كرديم و حضرت اعتنا نفرمودند « 2 » . روايات بسيار ديگرى نيز به همين مضمون در كتابهاى ديگرى نقل شده است « 3 » .
نكتهاى كه از مجموع اين روايات بر مىآيد اين است كه روايات دلالت دارند بر اينكه شكايت كنندهها فقط خبّاب و جابر و ابن مسعود نيستند ، بلكه عموم صحابه مىباشند ؛ زيرا در دو روايت خبّاب و ابن مسعود آمده است :
« شكونا و فلم يشكنا » كه به صيغهء جمع آورده شده و اين تعابير حكايت از شمار زياد صحابه دارد .
ابن اثير در « النهايه » در باب كلمهء « شكى » - بعد از نقل حديث خبّاب به همان صورتى كه از مسلم نقل كرديم - مىنويسد : فقها اين حديث را در باب سجده نقل مىكنند ؛ زيرا آنها - صحابه - در اثر شدّت گرما ، پيشانى خود را بر كنارههاى لباسهاى خويش گذارده و سجده مىكردند ، ولى نسبت به اين كار منع شدند و هنگامى كه در اين باره به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم شكايت كردند ،
هامش
( 1 ) - المصنف ، ابن ابى شيبه ، ج 1 ، ص 324 به نقل از خبّاب : « شكونا إلى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم الصلاة فى الرمضاء فلم يشكنا » .
( 2 ) - « شكونا إلى النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم حرّ الرمضاء فلم يشكنا » .
( 3 ) - صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 433 با دو سند . ارشاد السارى ، ج 1 ، ص 487 . سيرتنا ، ص 127 به نقل از نيل الأوطار . مسند احمد ، ج 5 ، ص 108 - 110 . المصنف ، ج 1 ، ص 544 . سنن بيهقى ، ج 1 ، ص 438 با دو سند . و ج 2 ، ص 105 - 107 . سنن نسائى ، ج 1 ، ص 247 . ابن ماجه ، ج 1 ، ص 222 . تنوير الحوالك ، ج 1 ، ص 37 . الرسف ، ص 225 . منحة المعبود ، ج 1 ، ص 70 . مسند أبى عوانه ، ج 1 ، ص 345 . در لسان الميزان ، ج 2 ، ص 63 و ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 352 ، روايت فوق را از جابر نقل كردهاند .