تأييد و يارى نموده و گفته است : چنانچه سجده بر لباسى كه به تن انسان است جايز بود ، ديگر نيازى به خنك كردن سنگ و شن نداشتند ، با توجّه به اينكه اين كار ، زمان مىبرد « 1 » .
در ارشاد السارى بعد از نقل حديث انس « 2 » آمده است : ابو حنيفه ، مالك و اسحاق ، سجده بر لباس را در شدّت گرما و سرما جايز دانسته و در فتواى خود به حديث انس استناد و احتجاج كردهاند . عمر بن خطّاب و ديگران نيز همين سخن را گفتهاند . شافعى اين حديث را به لباس منفصل يا لباس متّصلى كه با حركت انسان ، حركت نكند ، تأويل نموده است ، چنان كه قبلا گذشت . بنا بر اين ، اگر انسان از روى علم و عمد ، بر شىء متحرّكى كه به سبب حركت انسان ، حركت مىكند ، سجده نمايد ، نماز او باطل است ؛ زيرا لباس به منزلهء جزئى از انسان است « 3 » .
كتاب المدوّنة الكبرى « 4 » ، فتاوا و آراى فقهى مالك را در اين مسأله به همراه فروعات آن ذكر مىكند و ما منعى نمىبينيم كه آنها را در اينجا به تفصيل نقل كنيم .
مالك مىگويد : سجده بر لباس ، جايز نيست ، مگر در سرما و گرما ، به شرط آنكه لباس از جنس كتان و پنبه باشد .
ابن القاسم مىگويد كه مالك گفته است : چنين به من رسيده است كه عمر بن خطّاب و عبد اللّه بن عمر ، در سرما و گرما ، بر لباس سجده مىكردند و دست خويش را روى آن مىگذاردند .
از ابن القاسم سؤال كردم كه آيا مىتوان در فصل گرما و سرما بر « لبد و
هامش
( 1 ) - عون المعبود ، ج 1 ، ص 349 .
( 2 ) - « كنّا إذا صلّينا مع النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم فيضع أحدنا طرف الثوب من شدّة الحرّ مكان السجود ؛ يعنى : هرگاه با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم نماز مىخوانديم ، يكى از ما در اثر شدّت گرما ، گوشهء لباس خود را در محلّ سجده مىگذاشت » .
( 3 ) - ارشاد السارى ، ج 1 ، ص 408 .
( 4 ) - المدوّنة الكبرى ، ج 1 ، ص 73 ، 75 ، 76 و 80 .