پاسدارى از هدف جنگ است ، نه به خاطر فرونشاندن غرايز حيوانى مردم از قبيل خشم و كينهتوزى و غم زادئى دلها .
[ فخر ] رازى در اين زمينه سخنى دارد كه براى تتميم فايده آن را ذكر مىكنيم .
گويد :
بايد دانست كه موضوع در اين باره ( يعنى آيه وليجدوا فيكم غلظة ) عام و هميشگى نيست ، بلكه گاهى به رفق و مدارا و لطف و گاهى به خشونت احتياج است . و از اين رو است كه مىفرمايد : « وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً » كه اشاره به اين است كه اكتفا كردن به خشونت و عنف تنها جايز نيست و اين موجب نفرت و تفرق قوم مىگردد . پس اين آيه شريفه « وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً » دلالت بر تقليل خشونت و عنف مىكند . مانند اين كه گفته شود چاره جز اين نيست كه اگر در اخلاق و طبايع و عادات شما كاوش كنند ، خشونت را در شما بيابند . و اين سخن البته در مورد افرادى مطابقت دارد كه سراسر وجودشان لطف و مهربانى مىباشد ولى در عين حال در كنار آن خالى از نوعى شدت و خشونت نيستند . و الا نسبت به كسى كه خشن باشد ، اين عبارت درست نيست . « 1 »
همه اينها معمولًا حكم اسير در گرفتن و بستن و راه بردن و زنجير و حبس و محافظت اوست تا به امام تحويل داده شود و امام طبق نظر خود عمل كند . امّا حقوق اسير و چگونگى رفتار با او در پى خواهد آمد .
در تاريخ جنگ بدر آمده است : وقتى كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله روز بدر را به پايان رسانيد در حالى كه اسيران در بند محبوس بودند ، تا پاسى از شب بيدار بود . صحابه عرض كردند . اى پيامبر تو را چه مىشود ، چرا نمىخوابى ؟
فرمود : صداى ناله عمويم عباس را در بند مىشنوم . صحابه بند عباس را باز
هامش
( 1 ) . التفسير الكبير ، ج 16 ، ص 230 .