ولى موضوع هر چند شايد به اين صورت بوده ولى حكمت و عدل پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله اقتضاء مىكرد كه با عباس همانند اسيران ديگر رفتار كند و جايى و فرصتى براى كوچكترين ايراد باقى نگذارد . . . از اين رو ما مىبينيم وقتى عباس به او گفت كه ناخواسته و از روى اكراه وارد جنگ شده ، پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله به او فرمود : « امّا ظاهر كار تو نشان مىدهد كه عليه ما بودى » « 1 » حديث مربوطه بعداً خواهد آمد . . . گذشته از اين ظاهر روايت مىرساند كه جاى عباس نزديك محل استراحت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بود و نالهء او مانع استراحت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله گرديد نه اين كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله به او توجهى بيشتر نسبت به ساير اسيران مىكرد . « 2 »
نگارنده مىگويد : اين احتمال نيز هست كه توجه خاص پيامبر صلّىاللَّه عليه و آله به عباس نسبت به ديگر اسرا بدين انگيزه بوده باشد كه او باطنا اسلام آورده بود ، ولى چنان كه گفته شد اسلام خويش را آشكار نمىساخت . كما اين كه نقل شده كه او قبل از جنگ بدر مسلمان شده بود و اخبار مشركان را به پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله به طور مكتوب گزارش مىداد و آن حضرت به او نوشت ماندنت در مكه بهتر است . از اين رو پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در جنگ بدر فرمود : « هر كس از شما با عباس رو به رو شد او را نكشد زيرا او ناخواسته و از روى اكراه وارد جنگ شده است « 3 » » .
هامش
( 1 ) . « اما ظاهر امرك فقد كنت علينا » .
( 2 ) . الصحيح من السيره ، ج 3 ، ص 251 .
( 3 ) . « من لقى منكم العباس فلا يقتله فانما أخرج كارهاً » . قاموس الرجال ، ج 5 ، ص 237 و ر . ك : الطبقاتالكبرى ، ج 4 ، ص 31 ؛ رسالاتنبويه عبدالمنعم خان ، ص 195 ؛ ينابيعالموده ، ص 226 چاپ اسلامبول ؛ السيرةالحلبيه ، ج 2 ، ص 211 ؛ تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 7 ، ص 235 ؛ كنزالعمال ، ج 7 ، ص 69 به نقل از الطبرانى ؛ أبى نعيم ؛ الاستيعاب در حاشيه الاصابه ، ج 3 ، ص 96 ؛ شرح نهجالبلاغه ابن ابى الحديد ، ج 14 ، ص 217 ؛ انساب الاشراف ، تحقيق محمد حميد اللَّه ، ص 313 .