كردند كه نالهاش قطع گرديد و پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله به خواب رفت . « 1 »
در روايت ديگر آمده است كه : تعدادى از اصحاب حضرت سؤال كردند اى پيامبر چه چيزى تو را بيدار نگه داشته ؟ فرمود « ناله عمويم عباس » . در اين هنگام كسى از اصحاب برخاست و بند او را شل كرد . حضرت فرمود : « چگونه است كه ديگر ناله عباس را نمىشنوم ؟ » آن مرد گفت : من بند او را شل كردم .
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : « اين كار را در مورد تمام اسراء انجام بده » . « 2 »
اين همان روايت نزديك به ذهن و معقولى است كه عدالت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و دقت او را در رعايت احكام الهى و صلابت او را در دين براى ما مجسم مىكند . . . .
اين همان روايتى است كه با مقام بزرگوارش و آن چه كه از حضرتش به دست آمده كه او نسبت به خداوند از سرزنش كننده باك ندارد ، مناسب است .
نه آن رواياتى كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله را طرفدار بستگان خود و متمايل به آنها نشان مىدهد . و اين كه حضرتش همان كسى است كه از ياران خود خواست كه از آن ميان تنها بند عباس را شل كنند . . . روشن است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله كسى نبود كه با بستگان خود رفق و مدارا كند ؛ امّا با ديگران با خشونت و درشتى رفتار نمايد . . . حتى روايتى كه اين معنى را برساند به شكل صحيح و كامل روايت نشده است . . . مگر اين كه گفته شود از آن جا كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله مىدانست كه عباس با اكراه وارد جنگ شده و از اين رو مسئوليت او از ديگران سبكتر است ، در مقابل اجازه داد بند او شل شود .
هامش
( 1 ) . السنن الكبرى ، ج 9 ، ص 89 ؛ آثار الحرب ، ص 410 ؛ البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 298 - 299 ؛ المعرفة و التاريخ ، ج 1 ، ص 506 ؛ دلائل النبوة ، ج 2 ، ص 410 ؛ كامل ابن اثير ، ج 2 ، ص 128 ؛ الصحيح من السيرة بنقل از تاريخ الخميس ، ج 1 ، ص 390 ؛ صفة الصفوة ، ج 1 ، ص 510 ؛ شرح نهجالبلاغه ابنابى الحديد ، ج 14 ، ص 182 .
( 2 ) . « فافعل ذلك بالأسارى كلهم » . الصحيح من السيره ، ج 3 ، ص 251 .