كه از اردوگاه باغيان به دست آيد ، غنيمت شمرده مىشود و واجب نيست به صاحبانش برگردانده شود .
گروهى در اين باره مىگويند : از اين وسائلى كه گفته شد ، هيچ كدام بر مسلمانان روا نيست و اگر چيزى از اين قبيل به دست آيد ، براى صاحبانش محفوظ خواهد ماند و اگر جنگ پايان پذيرد به آنها بازگردانده مىشود .
گروهى ديگر گفتهاند كه استفاده از چارپايان و اسلحه آنان در موقعيت جنگ جايز است ولى اگر جنگ پايان پذيرد ، اين اشياء به آنها بازگردانده مىشود . كسى كه اين كار را منع كرده و مخالف اين نظريه است مىگويد : كه اين امور در حال اختيار جايز نيست . « 1 »
جز اين شيخ طوسى در جاى ديگر « 2 » نيز گفته است : اگر جنگ ميان اهل عدل و اهل بغى ، چه با شكست آنان و چه با به اطاعت در آمدن آنان به فرمان امام ، پايان پذيرد و در اين مدت ، دو طرف اموال يكديگر را گرفته و تلف كرده باشند ، و از همديگر كشته باشند ، تحقيق مىشود تا هر كس عين مالش را در دست ديگرى ديد ، خواه از اهل بغى باشد و خواه از اهل عدل ، در گرفتن آن محق است ؛ زيرا ابن عباس از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت كرده است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : « مسلمان ، برادر مسلمان است و خون و مالش بر برادر مسلمانش حرام است مگر به طيب خاطر او « 3 » » . و نيز روايت شده كه على عليه السّلام در روز جنگ جمل چون دشمنان را شكست داد به او گفتند :
اى امير مؤمنان آيا اموال آنها را نمىگيرى ؟ فرمود : « نه ، از آن رو كه آنان به
هامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 7 ، ص 280 .
( 2 ) . ابن ادريسحلى ، اين جملات را در سرائر نقل كرده و فتواى حرمت گرفتن اموال باغيان حتى اموالى كه در اردوگاه آنها است را ، به شيخ نسبت داده است . و كلام او درباره جواز ( استفاده از ) سلاح و چارپايى كه در اردوگاه است را ، ناديده گرفته است .
( 3 ) . « المسلم اخو المسلم لا يحل دمه و ماله الا بطيبة من نفسه » .