6 . شيخ [ طوسى ] در مبسوط گويد :
اگر زنان و نوجوانان و بردگان همراه اهل بغى در جنگ شركت كردند ، با آنها نيز به همراه مردان جنگيده مىشود هر چند ممكن است در اثناى جنگ از پا در آيند . « 1 »
اگر باغيان ، از زنان و نوجوانان و بردگانشان در جنگ كمك بخواهند و آنها به همراه باغيان ، در جنگ ، عليه اهل عدل شركت كردند ، با آنها به همراه مردان مبارزه مىشود ، هر چند ممكن است كشته شوند ، زيرا امام عادل با جنگ خود قصد دارد از جان و مال خود دفاع كند و اگر زن يا نوجوانى بخواهد انسانى را بكشد ، بر آن انسان جايز است كه آنها را بكشد . همان گونه كه درباره زنان و كودكان اهل جنگ كفار گفتيم « 2 » .
نظير همين مطلب را ابن قدامه در المغنى بر اساس مذهب حنابله ذكر كرده است . « 3 »
7 . اگر هر يك از دو هماورد اسيرانى از گروه ديگر بگيرد ، معاوضه كردن به صورت پاياپاى اسراى اهل عدل با اسراى اهل بغى جايز است . اگر اهل بغى از قبول فديه اسرايى كه با خود دارند ابا كنند و زندانيشان سازند ، اهل عدل مىتوانند اسرايى را كه گرفتهاند زندانى كنند تا به آزادى اسراى خويش نائل آيند .
برخى از علماى اهل سنت گفتهاند كه جايز نيست و آزاد مىشوند . زيرا گناه زندانى كردن اسراى اهل عدل بر عهده ظالمان است . « 4 »
هامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 7 ، ص 270 .
( 2 ) . المنتهى ، ج 2 ، ص 984 ؛ التحرير ، ج 1 ، ص 155 ؛ المختلف ، ج 1 ، ص 338 .
( 3 ) . المغنى ، ج 10 ، ص 53 و 55 .
( 4 ) . ر . ك : المنتهى ، ج 2 ، ص 987 ؛ التحرير ، ج 1 ، ص 156 ؛ التذكره ، ج 1 ، ص 456 ؛ المغنى ، ج 10 ، ص 12 براى فهم بيشتر مطلب مىتوان به آن چه در صحيفه محمد بن قيس در باب بيع فضولىبهنقل از ابى جعفر امام باقر عليه السّلام آمده استناد كرد كه گفت : « خذ ابنه الذى باعك الوليدة حتى ينفد البيع لك / پسر آن كسى را كه برده زاده را به تو فروخت بگير تا كار فروش براى تو به سامان شود . ر . ك : الوسائل ، ج 14 ، ص 591 به نقل از التهذيب و الكافى .