به هر صورت ، بنابر احتمال اول در آيه سوره انفال مفاد دو آيه يكى مىشود و بنابر احتمال دوم آيه سوره انفال دال بر گرفتن اسير پيش از استقرار حاكميت نظام مىباشد كه غايت و غرض آيه محقق شده است و آيه دوم بر ادامه ستيز تا روزى كه جز اسلام و عدالت ، آئين ديگرى نباشد ، دلالت دارد كه هنگام ظهور حضرت صاحب عجل اللَّه تعالى فرجه الشريف خواهد بود .
برخى گفتهاند كه آيه منّ و فداء با اين فرموده خداوند منسوخ گرديده كه مىفرمايد : « فَآقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ / مشركان را هر جا يافتيد به قتل برسانيد « 1 » » و نيز اين فرموده بارى تعالى « فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ / اگر آنها را در ميدان جنگ بيابى ، آنچنان به آنها حمله كن تا جمعيتهايى كه پشت سر آنها هستند ، پراكنده شوند « 2 » » . و نيز اين فرمودهء خداوند « وَ قاتِلُواْ الْمُشْرِكِينَ كافَّةً / به هنگام نبرد با مشركان ، دسته جمعى پيكار كنيد « 3 » » .
در جاى خود [ مباحث اصول ] اثبات گرديده است كه عام ، به وسيله خاص متاخر ، تخصيص مىخورد .
بحث فقهى :
اگر اسير ذكور و بالغ پيش از آن كه آتش جنگ خاموش شود يا جنگ پايان پذيرد ، دستگير شده باشد ، امام دربارهء او مخير است كه او را بكشد يا دست و پاى او را قطع كرده و به حال خود واگذارد تا خونريزى كند ، مگر اين كه اسلام آورد كه در اين صورت اين كيفر دربارهء او ساقط مىشود .
چنانچه اسير پس از پايان جنگ اسير شود ، امام دربارهء او مخير است كه يا بر او منت نهد و رها سازد و يا از او فديه گيرد و آزاد نمايد يا او را برده كند . در
هامش
( 1 ) . توبه / 5 .
( 2 ) . انفال / 57 .
( 3 ) . توبه / 36 و نيز ر . ك : تذكره ، ج 1 ، ص 425 ؛ المنتهى ، ص 927 ؛ الميزان ، ج 18 ، ص 244 ؛ مسالك الافهام ، ج 2 ، ص 33 ؛ كنزالعرفان ، ج 1 ، ص 365 ؛ احكام القرآن جصاص ، ج 5 ، ص 246 ؛ الجامع لأحكام القرآن ، ج 16 ، ص 227 ؛ التبيان ، ج 1 ، ص 291 ؛ المغنى ، ج 10 ، ص 395 .