اگر اسير بعد از پايان جنگ گرفته شد در آن جا اختيار است بين منت نهادن و فديه گرفتن ] .
نظريهء تفسيرى دوم
آن چه گفته شد ، برداشت ما از آيه شريفه بود كه با آنچه از اهل بيت عليهم السّلام در اين مورد نقل شده است موافقت دارد . امّا پارهاى از مفسران گمان كردهاند كه ميان اين آيه شريفه از سوره قتال « 1 » و آيه از سوره انفال كه مىفرمايد : « ما كانَ لِنَبِىٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِى الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْاخِرَةَ / هيچ پيامبرى حق ندارد اسيرانى از دشمن بگيرد تا كاملًا بر آنها پيروز گردد و جاى پاى خود را در زمين استوار سازد ، شما متاع ناپايدار دنيا را مىخواهيد ، [ و مايليد اسيران بيشترى گرفته و در برابر گرفتن فديه آزاد كنيد ] ولى خداوند سراى ديگرى را براى شما مىخواهد « 2 » » تعارضى هست .
اين مفسران گمان كردهاند كه آيه سوره انفال بر جايز نبودن اسيرگيرى دلالت دارد و مىگويند كه آيه سوره قتال ناسخ اين گفته خداوند است كه مىفرمايد :
« ما كانَ لِنَبِىِّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى » زيرا اين سوره بعد از سوره انفال نازل شده است ، بنابراين ناسخ آن مىشود . البته مطلبى هم از ابن عباس نقل شده است ، كه گفته اين سوره به روزگارى مربوط مىشود كه عده مسلمانان كم بود وقتى زياد شدند و شكوه و قدرتشان افزايش يافت ، خداوند درباره اسرا دستور داد كه بعد از اسير گرفتن يا منت نهيد يا فديه گيريد . و خداوند بدين گونه پيامبر و مؤمنين را ميان دو امر مخير كرد كه اگر بخواهند مىتوانند اسير را بكشند و يا به بردگى گيرند و چنانچه مايل باشند در مقابل فديه او را آزاد كنند . « 3 »
هامش
( 1 ) . منظور آيه چهارم از سورهء محمد صلّى اللَّه عليه و آله است .
( 2 ) . انفال / 67 .
( 3 ) . ر . ك : احكام القرآن جصاص ، ج 5 ، ص 270 ؛ كنزالعرفان ، ج 1 ، ص 365 ؛ فقهالقران راوندى ، ص 130 .