به نظر مىرسد كه در آيه اشاره به دورى جستن از شكنجه و گزيدن راه سختتر و اجتناب از مثله كردن و سوزاندن باشد هر چند خداوند متعال در موارد خاصى انواعى از قتل را تجويز مىكند تا جرم را ريشه كن نموده و فساد را از ميان بردارد : « إِنَّما جَزاءُ الَّذينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِى الْأَرْضِ فَسَاداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيْهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلفٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأرْضِ . . . / « 1 » كيفر آنان كه با خدا و پيامبرش به جنگ برمىخيزند ، و اقدام به فساد در روى زمين مىكنند ، [ و با تهديد اسلحه به جان و مال و ناموس مردم حمله مىبرند ] فقط اين است كه اعدام شوند ، يا به دار آويخته گردند يا [ چهار انگشت از دست « راست » و پاى « چپ » آنها ] به عكس يكديگر بريده شود ، و يا از سرزمين خود تبعيد گردند » .
امام ميان اين قتلها مخير مىشود در خبر ذيل نيز مىفرمايد : « امام مخير است كه گردن او را بزند يا هر كدام از دست يا پاى او را ببرد « 2 » » . فقها نيز اين چنين فتوى دادهاند . متن حديث و مدارك آن بعداً خواهد آمد .
« حتى اذا اثخنتموهم » بيان تعيين حد است براى پايان زمان وجوب قتل و آغاز جواز به اسارت گرفتن . در نتيجه كشتار تا زمان استقرار واجب بوده و پيش از اين مرحله ، به اسارت گرفتن يا زنده نگه داشتن دشمن كافر جايز نيست . به عبارتى ديگر گرفتن اسير پس از استقرار دين در زمين است .
« اثخان » يعنى مبالغه در كارى است و مراد از آن در اين جا سعى زياد در كشتن كفار است اين كلمه از « ثخن » يعنى « غليظ - سفت - متراكم شد » مشتق مىگردد و در اساس اللغه گويد : يعنى آن كه نهايت تلاش را در قتل كفار كرد ( اثخن فى العدو ) .
حتى اذا اثخنتموهم يعنى وقتى بر آنها پيروز شديد و زخميان در ميان آنها
هامش
( 1 ) . مائده / 33 .
( 2 ) . « ان الامام مخير بين ان يضرب عنقه او يقطع يديه او رجليه » .